Τα γραμματόσημα σε βουλγαρικά λέβα που εξέδωσε ο ΕΛΑΣ στον Έβρο

Τα γραμματόσημα σε βουλγαρικά λέβα που εξέδωσε ο ΕΛΑΣ στον Έβρο

 Άλλη μία ενδιαφέρουσα αποκάλυψη απ'τον χρήστη "Δαίδαλο".
 Ανακάλυψε και ανέβασε στο διαδίκτυο γραμματόσημα που είχε εκδόσει το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ του Έβρου σε βουλγάρικο νόμισμα!


 Ιδού:

 













 Να υπενθυμίσουμε ότι  είχαμε δει (ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ) ότι στο 81ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ που δρούσε στον Έβρο υπήρχε ένα ολόκληρο βουλγαρικό τμήμα με την επωνυμία "Βασίλ Λέφσκι"... Ε μετά, ας μην διαμαρτύρονται αν τους λένε εαμοβούλγαρους....
----------------------------------------------------

ΚΚΕ: Πατριώτες στα λόγια, φιλοβούλγαροι στις πράξεις.

Στις 1-2 Σεπτεμβρίου 1944 διεξήχθη πανελλαδική σύσκεψη του ΕΑΜ στην Ευρυτανία με αντιπροσώπους απ’όλη την ηπειρωτική Ελλάδα.

 Με ειδικό ψήφισμα εγκρίθηκε σχετική απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ.

 Μεταξύ άλλων στην απόφαση συμπεριλαμβανόταν και το παρακάτω:

 "Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας στον Πόλεμο και  στην Αντίσταση 1940-1945" του Αλέκου Παπαπαναγιώτου, σελ.121.

 

  Δεν πρόλαβαν όμως να περάσουν μερικές μέρες και η Βουλγαρία μετεστράφη υπέρ των Συμμάχων (ουσιαστικά υπέρ της ΕΣΣΔ μόνο, αφού σοβιετικά στρατεύματα ήταν σε βουλγαρικό έδαφος) και εναντίον του Άξονα.

 Οι Βούλγαροι όμως παρέμεναν με το έτσι θέλω στα κατεχόμενα απ’αυτούς ελληνικά εδάφη της ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Και όχι μόνο παρέμεναν, αλλά συνεργάζονταν θαυμάσια με το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ επιτρέποντας στα τμήματά του να εισέρχονται στις πόλεις, τα εξόπλιζαν κατάλληλα, και πολεμούσαν από κοινού τους αντιστασιακούς του Τσαούς Αντών.

Οπότε οι ψευτο-αντιβουλγαρικές διακηρύξεις του ΕΑΜ μερικές μέρες πριν, διαψεύδονται πανηγυρικά εντός ολίγων ημερών.

  

 Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Η απάτη αποδεικνύεται ακόμη μεγαλύτερη αν δούμε το παρακάτω απόσπασμα που δείχνει ότι οι μονάδες του ΕΛΑΣ στην ανατολική Μακεδονία και Θράκη είχαν ήδη στις τάξεις τους Βούλγαρους πολύ πριν το ΕΑΜ βγάλει την παραπάνω αντιβουλγαρική κορώνα που προφανώς απευθυνόταν σε αφελείς.

 Ιδού:

απ΄το "Συμπόσιο για την ιστορία της Εθνικής Αντίστασης" εκδ.Σύγχρονη εποχή, σελ. 138-9.

 Παρά την προφανέστατη εξαπάτηση των όποιων αφελών επέμεναν να υποστηρίζουν το ΚΚΕ/ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, η κοροϊδία εκ μέρους των κομμουνιστών συνεχιζόταν.

 Στις 24 Οκτωβρίου 1944 δημοσιεύεται απόφαση του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ με ημερομηνία 17 Οκτωβρίου 1944 με τίτλο:  "Πάνω στην απελευθέρωση της Αθήνας"

 Σε αυτή μεταξύ άλλων αναφέρεται το παρακάτω εκπληκτικό:

  

"Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας στον Πόλεμο και  στην Αντίσταση 1940-1945" του Αλέκου Παπαπαναγιώτου, σελ.144.

  Συνοψίζοντας λοιπόν, έχουμε:

-          Βούλγαρους στρατιώτες να εντάσονται στον ΕΛΑΣ απ’το καλοκαίρι του 1944

-          Τον Σεπτέμβριο του 1944 το ΕΑΜ να δηλώνει ότι δεν θα εγκαταλείψει τα όπλα αν και ο τελευταίος Βούλγαρος δεν εγκαταλείψει την Ελλάδα. Χωρίς βέβαια να κάνει διάκριση μεταξύ των Βουλγάρων.

-          Μερικές μέρες μετά και ως το τέλος Οκτωβρίου, ο  –καθοδηγούμενος απ’τους κομμουνιστές πλέον- βουλγαρικός στρατός συμμαχεί ανοικτά με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και από κοινού στρέφονται κατά Ελλήνων αντιστασιακών.

-          Κατά την διάρκεια αυτής της βουλγαροκομμουνιστικής συνεργασίας, βγαίνει το ΚΚΕ και λέει ότι θα αγωνιστεί για την εκδίωξη του τελευταίου Βούλγαρου στρατιώτη!!!!!

     Ορισμός της απόλυτης εξαπάτησης του ελληνικού λαού απ’το ΚΚΕ/ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

                     Πατριωτικές αντιβουλγαρικές κορώνες στα λόγια

                      Εθνοπροδοτικός φιλοβουλγαρισμός στην πράξη.

------------------------------------------ 

Η Πολιορκία των Πετρανών

Είδηση: Το νόημα της πολιορκίας των Πετρανών: τα γεγονότα, η ιδεολογία και ο ρόλος του ιστορικού

πηγή: http://www.giapraki.com/print.php?news.2220

Στα Πετρανά την 4η Νοεμβρίου μετά την κυριακάτικη δοξολογία έλαβε χώραν το σύνηθες μνημόσυνο για τους πεσόντες της κατοχικής περιόδου, οπλιτών, ανταρτών και αμάχων.

Τα ονόματα όλων διαβάστηκαν από τον πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου, βιβλίο του οποίου, σχετικό με την ιστορία του χωριού, αναμένεται λίαν προσεχώς να δοθεί προς δημοσίευσιν.
Έπειτα ακολούθησε ομιλία στο Πνευματικό Κέντρο, η οποία συνοδεύτηκε με έναν εξαίσιο μπουφέ.

Παρόντες ήταν όλοι σχεδόν οι κάτοικοι του χωριού και συγγενείς των πεσόντων από τη γύρω περιοχή, αλλά και από τη Θεσσαλία.
Την εκδήλωση τίμησε ο πρώην βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Ρούλης Κοκελίδης, ένας πολιτικός ηπίων τόνων που καταγόμενος από προσφυγική οικογένεια της περιοχής, γνωρίζει πολύ καλά τα τεκταινόμενα της Κατοχής.

Στην αθηναϊκή εφημερίδα των Αθηνών Έθνος και στο Θάρρος της Κοζάνης (29.11.05) 3 δημοσιεύτηκαν κείμενα, τρία δημοσιογραφικά κι ένα της ΝΕ του ΚΚΕ Κοζάνης, όπου θεωρήθηκε ότι η συμμετοχή του υπουργού Μακεδονίας Θράκης σε μνημόσυνο πεσόντων στα χωριά Ίμερα και Μεσιανή ήταν ανάρμοστη. Η αιτιολογία ήταν ότι οι εκδηλώσεις αυτές είναι «γιορτή μίσους» και «ύβρις και προσβολή προς την συλλογική μνήμη του λαού», διότι οι οπλίτες που σκοτώθηκαν ή εκτελέστηκαν από τους αντάρτες ήταν «ταγματασφαλίτες συνεργάτες των Γερμανών». Μάλιστα το Έθνος προχώρησε περισσότερο και περίγραψε τους αντικομουνιστές οπλίτες ως «γερμανοντυμένους» δοσίλογους που τους «έτρεφαν και τους έντυναν» οι Γερμανοί.

Οι μομφές αν και παραβλέπουν τη θρησκευτική πλευρά των εκδηλώσεων, εκδηλώσεων που γίνονται κάθε χρόνο, είναι κατ΄ αρχήν αποδεκτές ως εργαλεία πολιτικής αντιπαράθεσης, αλλά πρέπει να διορθώνονται όταν στρεβλώνουν την αλήθεια, π.χ. η λανθασμένη άποψη περί γερμανοντυμένων, πόσο μάλλον όταν επεμβαίνουν στην Επιστήμη ζητώντας να παραμείνει όπως έχει η ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ή όταν αμφισβητούν χωρίς επιχειρήματα την πραγματικότητα της εποχής, την οποία έξοχα χαρακτήρισε ο νεαρός ελασίτης τότε και σήμερα μέλος της ΠΕΑΕΑ Κοζάνης Παναγιώτης Γραμματικόπουλος «κατάσταση βρώμικη». Και ήταν πράγματι βρόμικη η κατάσταση διότι αποτελούσε μέρος ενός σκληρού κατοχικού Εμφυλίου Πολέμου ανάμεσα στους αντάρτες του ΕΛΑΣ που διεκδικούσαν με θέρμη την εξουσία και τους εθνικιστές οπλίτες των λεκανών Εορδαίας και Κοζάνης που έβλεπαν το πρόσωπο του κομουνισμού ως δυσειδέστερο όλων των υπολοίπων. Αρκετοί από τους οπλίτες είχαν πολεμήσει τους Ιταλούς και τους Κομιτατζήδες ως μέλη της ΥΒΕ/ΕΚΑ και είχαν μετά ενταχθεί στην ΠΑΟ, την οποία εγκατέλειψαν πιεζόμενοι και καταδιωκόμενοι από τον ΕΛΑΣ. Η συμμετοχή τους αυτή στην Αντίσταση γιατί να αγνοείται;

Στο κείμενο που ακολουθεί και το οποίο εκφωνήθηκε από το γράφοντα εξετάζονται τόσο τα πραγματικά γεγονότα κατά την πολιορκία του χωριού Πετρανά, όσο και οι ιδεολογικές τους μεταβλητές σε συνάρτηση με το ρόλο του ιστορικού. Κεντρικός γνώμονας η αποφυγή μέσω της γνώσης παρομοίων δυσάρεστων γεγονότων.

Πρόλογος
Όλοι σας μάλλον γνωρίζετε, επειδή το έχετε ζήσει οι ίδιοι ή ακούγοντας από άλλους ή διαβάζοντας, τι έγινε εδώ στα Πετρανά την 24η και 25η Νοεμβρίου 1944, όταν το χωριό μέσα στο οποίο βρισκόταν αντικομουνιστές οπλίτες αλώθηκε από αντάρτες του ΕΛΑΣ με αποτέλεσμα εκατό άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους. Σήμερα θα ακούσετε με λίγα λόγια ακόμα μια φορά το τι έγινε, όμως αυτά που θα ειπωθούν είναι αποτέλεσμα επίπονης έρευνας για έναν περίπου χρόνο, το προφορικό μέρος της οποίας κατά ένα μέρος διεξήχθη μαζί με το Βασίλη Σοφιανίδη από την Αναράχη, που η οικογένειά του έχασε τότε εδώ τρεις ανθρώπους κι έχει γραφτεί ένα σχετικό βιβλίο που θα εκδοθεί την άνοιξη που έρχεται. Αυτό που πολλοί ίσως δεν ξέρετε είναι μια μικρή λεπτομέρεια: ότι εβδομήντα περίπου οπλίτες που εκτελέστηκαν εκείνο το βράδυ μέσα στην πλατεία του χωριού είχαν πρώτα προοριστεί να πάνε για κρατούμενοι στην Κοζάνη, αλλά φτάνοντας στου Μήλιου το Τσιφλίκι τους γύρισαν πίσω και η τύχη τους έκτοτε γύρισε σε μαύρη ατυχία. Το γιατί θα φανεί πιο κάτω.

Τα γεγονότα

Το μήνα Οκτώβριο του 1944 στην πόλη της Κοζάνης κατέφυγαν 300 περίπου οπλισμένοι εθνικιστές από τα Καραγιάννια, τα χωριά της Πτολεμαϊδας, τα Τρίκαλα και την Καρδίτσα κυνηγημένοι από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ. Μία μέρα πριν φύγουν οι Γερμανοί από την πόλη οι οπλίτες αυτοί έφυγαν κι εγκαταστάθηκαν εδώ, στα Πετρανά, χωριό ουδέτερο για όλους. Τον επόμενο μήνα παρά τη μεσολάβηση ενός Εγγλέζου στρατηγού οι αντάρτες και οι οπλίτες απέτυχαν να συνεννοηθούν για μια ειρηνική διευθέτηση των διαφορών τους. Το πρωί της 24ης Νοεμβρίου οι αντάρτες επιτέθηκαν στην Κοιλάδα, το Δρέπανο, το Βαθύλακκο και τα Πετρανά και κατόρθωσαν να μπουν το βράδυ μέσα, καθώς οι οπλίτες είχαν υποχωρήσει. Οι περισσότεροι από τους αιχμαλώτους, 400 περίπου άτομα, εκτελέστηκαν το ίδιο ή το επόμενο βράδυ από τους αντάρτες και θάφτηκαν από τους κατοίκους σε ομαδικούς τάφους. Στα Πετρανά η μάχη κράτησε όλη την ημέρα και κατά τη διάρκειά της σκοτώθηκαν ελάχιστοι μόνο αντάρτες και οπλίτες. Όσοι οπλίτες έμειναν μέσα στα σπίτια κρύφτηκαν ή παραδόθηκαν.
Οι αντάρτες εκτέλεσαν το απόγευμα καμιά δεκαριά οπλίτες, ανάμεσά τους και δύο γυναίκες, και συγκέντρωσαν όσους βρήκαν με προοπτική να τους πάνε στην Κοζάνη προς κράτησιν. Καμιά δεκαριά, που τελικά έζησαν, κλείστηκαν στο σπίτι του Κουπαρούσου. Εβδομήντα περίπου αιχμάλωτοι με τη συνοδεία ανταρτών κατευθύνθηκαν προς την Κοζάνη, αλλά στου Μήλιου το Τσιφλίκι όπου σταμάτησαν για ξεκούραση δέθηκαν ανά είκοσι με καλώδια και επέστρεψαν πίσω στο χωριό. Όταν έφτασαν στην πλατεία εκτελέστηκαν δεμένοι όπως ήταν. Την επόμενη μέρα ερευνώντας οι αντάρτες ανακάλυψαν δέκα περίπου κρυμμένους οπλίτες, τους οποίους μόλις βράδιασε εκτέλεσαν στη θέση που αποκαλείται από τότε Παοτζήδες, όπου είχαν ταφεί και οι υπόλοιποι της προηγούμενης νύχτας. Εκτός από ένα βρέφος που σκοτώθηκε από θραύσμα όλμου, κανείς κάτοικος των Πετρανών δεν έπαθε τίποτα. Ελάχιστες σκεπές χάλασαν και από μερικούς κατοίκους αφαιρέθηκαν στρατιωτικά είδη που κατείχαν.

Η ιδεολογική μεταβλητή

Έχοντας τώρα ένα περίγραμμα, ας δούμε τις ιδεολογικές παραμέτρους των γεγονότων, δηλαδή με ποια λόγια, λέξεις ή νοήματα εξήγησαν ή κάλυψαν όλα όσα είχαν γίνει τότε, τόσο οι αντάρτες όσο και οι οπλίτες. Θα εξετάσουμε επίσης τις σημερινές ιδεολογικές παραμέτρους ως προς το ίδιο ζήτημα.

Το ΕΑΜ απόφυγε να γράψει ότι είχαν γίνει εκτελέσεις και θεωρούσε πως λίγοι μόνο οπλίτες σκοτώθηκαν στις μάχες, ενώ οι περισσότεροι κρατήθηκαν στο στρατόπεδο της Κοζάνης. Τους οπλίτες αυτούς το ΕΑΜ αποκαλούσε δωσίλογους και προδότες της πατρίδας, ενώ οι αντάρτες πίστευαν ότι αυτοί ήταν οι πραγματικοί πατριώτες. Πρόκειται δηλαδή για το δίπολο πατριωτισμός –προδοσία, δίπολο που εξακολουθεί να διαδίδεται ως σήμερα από τους ιδεολογικούς επιγόνους των ανταρτών.
Οι Εθνικιστές θεωρούσαν ότι στο όνομα των ανταρτών του ΕΛΑΣ και των κομουνιστών καθοδηγητών τους πολεμούσαν τους Βουλγάρους, καθώς κομουνιστής και Βούλγαρος είχε γι αυτούς το ίδιο νόημα, αφού το ΚΚΕ της εποχής απαιτούσε την αυτονομία της Μακεδονίας, του τόπου δηλαδή όπου διαδραματίζονταν τα γεγονότα. Τις εκατοντάδες εκτελέσεις του Νοεμβρίου του 1944 οι αντικομουνιστές θεώρησαν ότι τις έκαναν Βούλγαροι κι όχι Έλληνες –σήμερα βέβαια ξέρουμε ότι τα συντάγματα του ΕΛΑΣ που χτύπησαν τα προσφυγικά χωριά αποτελούνταν εν μέρει μόνο από Σλαβόφωνους, ενώ οι υπόλοιποι ήταν κατά ένα μεγάλο ποσοστό ελληνόφωνοι ντόπιοι ή Πρόσφυγες. Πρόκειται δηλαδή εδώ για το δίπολο κομουνισμός –αντικομουνισμός, το οποίο προβάλλεται ακόμη και σήμερα. Ποιο από τα δύο ήταν ή είναι και σήμερα αληθινό;

Ας δούμε το πρώτο, το πατριωτισμός –προδοσία. Εθνικιστές οπλίτες και αντάρτες του ΕΛΑΣ είχαν νικήσει μαζί τους Ιταλούς στο Φαρδύκαμπο το Μάρτιο του 1943, αλλά μετά από ένα μήνα οι αντάρτες επιτέθηκαν εναντίον των εθνικιστών στον Αυγερινό του Βοΐου, το Μελάνθιο της Καστοριάς και στα Ίμερα της Κοζάνης και στη Θεσσαλία εναντίον του τμήματος του ταγματάρχη Κωστόπουλου, ενώ την ίδια περίοδο εκτέλεσαν αξιωματικούς κι εθνικιστές αντάρτες. Το καλοκαίρι του ιδίου έτους δημιουργήθηκε η αγγλόφιλη οργάνωση ΠΑΟ, αλλά οι αντάρτες την καταδίωξαν ως το Κιλκίς και τη διέλυσαν. Οι λίγοι αντικομουνιστές που γύρισαν πίσω, για να επιζήσουν, ζήτησαν από τους Γερμανούς να τους επιτρέψουν να φέρουν όπλα - ανάμεσά τους κι ο Μιχάλαγας, που πριν του κλέψουν τα ζώα στο Σαραντάπορο οι αντάρτες, έδινε την πιο μεγάλη οικονομική ενίσχυση στο ΕΑΜ Σερβίων όπου έμενε.

Στην καρδιά του χειμώνα του 1943 -44 οι αντάρτες χρειάζονταν χιλιάδες οκάδες τροφή και θέλησαν να την πάρουν με ή χωρίς πληρωμή από τα πεδινά χωριά, γι αυτό και επιτέθηκαν στον Πελαργό, τα Λεύκαρα, τη Σκάφη και την Κάτω Κώμη. Λίγο αργότερα σκότωσαν ένα Γερμανό χειρούργο κοντά στο Βατερό με αποτέλεσμα οι Γερμανοί να εκτελέσουν δεκάδες αθώους και να αιχμαλωτίσουν όλους τους άνδρες των Καραγιαννίων. Οι τελευταίοι για να ελευθερωθούν αναγκάστηκαν να οπλιστούν με τα δικά τους όπλα, φυλάγοντας τα χωριά τους από τις επισκέψεις των ανταρτών που ζητούσαν τροφές και λεφτά, επισκέψεις που προκαλούσαν αντίποινα εκ μέρους των Γερμανών. Όποιο χωριό βρισκόταν σε δημόσιο δρόμο και κοντά σε γερμανικές φρουρές, για να μην καταστραφεί έπρεπε ή να οπλιστεί εναντίον των ανταρτών ή να μείνει ουδέτερο, αλλά την ουδετερότητα οι αντάρτες τη θεωρούσαν έχθρα. Έτσι δεν είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς ότι οι οπλίτες πήραν όπλα για να υπερασπίσουν τα γεννήματά τους και τη ζωή τους άμεσα από τους αντάρτες κι έμμεσα από τους Γερμανούς, κι όχι επειδή δεν αγαπούσαν την πατρίδα τους. Άραγε πόσο πατριώτες ήταν οι αντάρτες, που τις περισσότερες σφαίρες τους τις είχαν ξοδέψει εναντίον Ελλήνων κι όχι κατά των κατακτητών; Και που μάλιστα οι πολιτικοί τους καθοδηγητές ήθελαν την αυτονομία της Μακεδονίας; Νομίζει ακόμη κανείς ότι το δίπολο πατριωτισμός –προδοσία ισχύει;
Το άλλο δίπολο κομουνισμός –αντικομουνισμός είναι αληθινό στις γενικές του γραμμές, διότι εντάσσεται στο κλίμα της εποχής, αλλά πόσοι από αυτούς που πολέμησαν γνώριζαν την πραγματική της διάσταση; Τι ήξερε π.χ. από κομουνισμό ο 20χρονος αντάρτης Χρήστος Πετσανίδης από τις Πέτρες Φλώρινας και τι από εθνικισμό ο 17χρονος οπλίτης Ευστράτιος Σοφιανίδης από την Αναρράχη που έχασαν τη ζωή τους αντίπαλοι στα Πετρανά την ίδια μέρα; Γιατί και για ποιους τελικά σκοτώθηκαν; 

Ερμηνείες κι απόψεις

Για να κατανοήσουμε την εποχή χρειάζεται να αφήσουμε στην άκρη τις προπαγάνδες και τους μύθους και να αποδεχτούμε ότι τα γεγονότα εντάσσονται στο πλαίσιο ενός εμφυλίου, του κατοχικού Εμφυλίου Πολέμου. Σ΄ αυτούς τους πολέμους την ανεκτικότητα και την καλή συμπεριφορά καταλαμβάνει η επικράτηση έναντι του αντιπάλου με όλα τα λόγια και κάθε τρόπο. Τότε «οι πολλοί προτιμούν να είναι κακούργοι και να ονομάζονται ικανοί, παρά χρηστοί και να ονομάζονται ανίκανοι», έγραψε πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια ο Θουκυδίδης μιλώντας φυσικά για την εποχή του. Στην περίπτωση όμως των Πετρανών «κακούργοι» δεν ήταν οι «πολλοί», οι αντάρτες δηλαδή, αλλά οι «λίγοι», οι αρχηγοί ή, σωστότερα, μερικοί από τους αρχηγούς τους.

Γιατί οι λίγοι έδωσαν εντολή για μαζικές εκτελέσεις, όχι μόνο στα Πετρανά αλλά και τα Λεύκαρα, την Οινόη, τα Ίμερα. Είναι εύκολο να βρεθεί το γιατί και το ποιοι: για την κατάκτηση της εξουσίας έγιναν όλα και όσοι δε λογάριασαν τόσες ζωές ήταν άνθρωποι που τους έλειπε η πνευματική ευστροφία, ενώ η αφροσύνη τους περίσσευε.
Δουλειά μας όμως δεν είναι ύστερα από τόσα χρόνια να μοιράζουμε ευθύνες, αλλά να ερμηνεύουμε τις ανθρώπινες πράξεις, ώστε παρόμοια να μην ξανασυμβούν. Δουλειά μας είναι μέσα από τη μελέτη και την αποφυγή στερεοτύπων να κάνουμε το μη κατανοητό να πάψει να είναι ακατανόητο. να προειδοποιούμε ότι όταν αγνοούμε το παρελθόν γινόμαστε δέσμιοι αυτού του παρελθόντος. να βοηθούμε τους ανθρώπους να μη γίνονται στο παρόν αντικείμενα εκμετάλλευσης και σε ένα πολεμικό αύριο να βγουν με τις λιγότερες απώλειες.

Ευχαριστώ μέσω του Στάθη Παπαδόπουλου τον Πολιτιστικό Σύλλογο των Πετρανών για την τιμή της σημερινής ομιλίας. Θα ήταν πολύ χρήσιμες οι κριτικές, οι απόψεις σας, οι τοποθετήσεις ή οι ερωτήσεις σας, για αυτό και σας παραχωρώ αμέσως το βήμα. Αιωνία η μνήμη όλων όσων έχασαν τη ζωή τους εδώ, είτε ήταν οπλίτες είτε άμαχοι είτε αντάρτες.

Θανάσης Καλλιανιώτης

ΤΟ ΑΠΑΙΣΙΟΝ ΠΡΟΣΩΠΟΝ ΤΟΥ ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ΚΑΙ Ο ΗΡΩΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ ΨΑΡΡΟΣ

ΤΟ ΑΠΑΙΣΙΟΝ ΠΡΟΣΩΠΟΝ ΤΟΥ ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ΚΑΙ Ο ΗΡΩΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ ΨΑΡΡΟΣ

-------------------------------------------------------

Τι έγραψε ο Άρης για τον Ψαρρό και τη σύγκρουση με το 5/42

 Αναδημοσίευση από εδώ: http://panosz.wordpress.com/2012/01/04/civil_war-125/

Οι βιογράφοι / αγιογράφοι του Άρη Βελουχιώτη επιμένουν ότι ο ίδιος δεν είχε καμιά σχέση με τη δολοφονία του Ψαρρού. Να όμως που έρχεται ό ίδιος ο Άρης, με έκθεσή του για το δίμηνο Απριλίου – Μαϊου 1944, να διεκδικήσει το …δίκιο του. Το απόσπασμα της έκθεσης δημοσιεύει ο Φαράκος, στο βιβλίο του Αρης Βελουχιώτης. Το χαμένο Αρχείο – Άγνωστα Κείμενα, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 5^η εκδοση, σελ. 289 κ. ε.  Γράφει ο Άρης Βελουχιώτης:
"Εις το σχέδιον αυτό δεν αντέδρασε κανείς και απεφασίσθη την νύκτα της 16-17.ΙV.44 – ώρα 1^η πρωινή – να εκτελεσθή η επίθεσίς μας. Ελήφθησαν όλα τα τεχνικά μέτρα. Το πρωί κατά τας 10-11 μας ανήγγειλε ο Ψαρρός δι’ εγγράφου του, με μασημένα λόγια, την επιτυχίαν της προσπαθείας των από ΒΑ και Α ενεργουσών δυναμεών μας…
Ο Ψαρρός εις τον οποίον η Ταξ/ρχία δι’ εγγράφου της είχεν προτείνει παράδοσιν αμαχητί, απαντούσεν με τάσιν παρελκύσεως της εκκρεμότητος ίνα ενισχυθεί δια κινήσεως αναλόγων γερμανικών δυνάμεων κατόπιν συνεννοήσεώς του. …
Δεν συνέφερε αναβολή ούτε στιγμής εις την αποφασισθείσαν ενέργειαν. Υπ’ ευθύνη μου διετάχθη η Ταξ/ρχία να απαντήσει εις τον Ψαρρόν ότι  αι εν τη επιστολή του διατυπούμεναι απόψεις θα εγνωρίζοντο εις το Γενικόν Στρατηγείον από το οποίον θα ελαμβάναμε απάντησιν. Έτσι ο αιφνιδιασμός μας θα εξασφαλίζετο πλήρως, όπως και το αποτέλεσμα. Αναμονή μέχρις ότου έλθουν αι γερμανικαί ενισχύσεις ή διαφυγή δια μίαν ακόμα φοράν των καθαρμάτων του 5/42 και ιδιαίτερα του εθνοπροδότου Συν/χου Ψαρρού Δ, θα ήτο πράξις εγκληματικώς ασύμφορος. Την νύχταν εγένετο η επίθεσις και εις διάστημα δύο ωρών είμεθα απολύτως κύριοι του πεδίου της μάχης. …
Παραδέχομαι ότι επέδρασα εξαιρετικά και ερυμούλκησα την Ταξ/ρχίαν προς την γραμμήν τοιαύτης ταχείας και ανηλεούς εξοντώσεως. Πιστεύω όμως ότι ενήργησα απολύτως προς το συμφέρον του αγώνος και αναλαμβάνω ακεραίαν την ευθύνην."

Το κείμενο του Άρη Βελουχιώτη δεν χρειάζεται σχολιασμό – μιλάει από μόνο του…
 Αξίζει όμως να αναφερθεί μια άλλη έκθεση, του Θύμιου Ζούλα (Φαράκος, σελ. 296) στην οποία παραδέχεται ότι σκότωσε ο ίδιος τον Ψαρρό, όταν τον έπιασε αιχμάλωτο. Ο λόγος καταγράφεται με σαφήνεια:  
 "Φοβόμουν μήπως ο Μπακιρτζής τον γλύτωνε και θα μου δημιουργούσαν μια ανασύσταση του 5/42, σοβαρά ζητήματα στην περίπτωση που το 36 Σ/γμά μου κατέβαινε κατόπιν για Αθήνα. …
Για την εκτέλεση του Ψαρρού είμαστε σύμφωνοι με τον Άρη.
Από τον Σιάντο δεν είχα καμιά οδηγία για τον Ψαρρό…"
2-3-1951

Και τα λεγόμενα του Ζούλα είναι σαφή, ειδικά όταν συνδυαστούν με εκείνα του Βελουχιώτη, για τον "εθνοπροδότη Ψαρρό". Βέβαια, ο Βελουχιώτης ισχυρίζεται ότι ο Ψαρρός σκοτώθηκε στη μάχη, ενώ ο Ζούλας ότι δολοφονήθηκε εν αιχμαλωσία. Έχει καμιά σημασία τι από τα δύο ισχύει;

------------------------------------------------------

Κυνικές ομολογίες του Τζήμα-Σαμαρινιώτη για το θέμα της εξουσίας και τον Δημήτριο Ψαρρό

Ο Ανδρέας Τζήμας (γνωστός και με το ψευδώνυμο Σαμαρινιώτης) ήταν ένα από τα πρόσωπα που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στα τεκταινόμενα της κατοχικής περιόδου. Ήταν στέλεχος του ΚΚΕ από προπολεμικά και βουλευτής του Παλλαϊκού Μετώπου. Μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ και της τριμελούς διοίκησης του ΕΛΑΣ ως πολιτικός αντιπρόσωπος του ΕΑΜ. Επίσης είχε επιφορτιστεί με την αποστολή της διενέργειας επαφών με τους Αλβανούς και Γιουγκοσλάβους αντάρτες, και για μεγάλο διάστημα βρισκόταν στην Γιουγκοσλαβία όπου λειτουργούσε σαν σύνδεσμος του ΕΛΑΣ με τον Τίτο.

 Ο λόγος του δηλαδή δεν μπορεί παρά να έχει βαρύτητα, όσον αφορά τις προθέσεις του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και κατ'επέκταση του ΚΚΕ.
 Ιδιαιτέρως αποκαλυπτικά είναι τα λεγόμενά του σε τμήμα της έκθεσής του όπως καταγράφεται στον β' τόμο του βιβλίου του κομμουνιστή Γρ.Φαράκου "Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία":

 "...μα είναι το Κόμμα που ασκεί εξουσία σε μεγάλο μέρος της χώρας. Μέσα στο 1943 η εξουσία αυτή γενικεύεται σ'όλη τη χώρα, πόλεις και ύπαιθρο. Και από τις αρχές του 1944 η εξουσία αυτή είναι όχι μονο  κρατική-εξουσία ντε φακτο μα έχει και την ανώτατη πολιτική της εκπροσώπηση- την κυβέρνησή της την ΠΕΕΑ- και ως ένα σημείο, για να μην πω 100%, είναι αυτή και κυβέρνηση ντε γιούρε, όχι μόνο τοπικά, βαλκανικά, μα και σ'ευρύτερη κλίμαμα διεθνώς. Και η εξουσία που ασκούμε είναι απόλυτη, καταθλιπτική, τέτοια που καμμία άλλη κυβέρνηση στην Ελλάδα στα 130 χρόνια της ανεξάρτητης ύπαρξης μπορούσε  ποτέ να ονειρευτεί."

 "Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία" του Γρ.Φαράκου β'τόμος, σελ.264

Έχουμε δει εδώ ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από την μορφή αυτής της απόλυτης καταθλιπτικής εξουσίας που δεν είχε γνωρίσει ποτέ ο τόπος...

 "Η φύση του αγώνα ήταν τέτοια που εμείς δεν ήταν δυνατόν να βάλουμε κήρυκα και να διακηρύξουμε ότι βάζουμε σαν σκοπό μας την κατάληψη της εξουσίας. Αυτό θα ήταν σεκταριστικό λάθος που θα στένευε πολύ τον αγώνα μας."

 στο ίδιο, σελ.265  Ωμή παράδοχη εκ μέρους του Τζήμα για την απόκρυψη των πραγματικών στόχων του ΚΚΕ και φυσικά του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

 "Το συμπέρασμα είναι ένα: Ο εθνικοαπελευθερωτικός μας αγώνας όχι μόνο είχε βαθύ κοινωνικό περιεχόμενο (όπως λέγει η σ.Χρύσα), μα κάτι περισσότερο. Εμείς αντ'αυτού βάζουμε ζήτημα εξουσίας"

στο ίδιο, σελ.266

 "Παλεύαμε για την εξουσία, δημιουργούσαμε κάθε μέρα την εξουσία αυτή και τελικά την απλώσαμε σε όλη τη χώρα..."

 στο ίδιο, σελ.266

Δεν νομίζω ότι χρειάζονται περισσότερα σχόλια.

Ο κυνισμός του Τζήμα δεν πρέπει να εκπλήσσει κανέναν. Όπως έχουμε δει, μία παρόμοια νοοτροπία χαρακτήριζε και άλλους κομμουνιστές (π.χ. Ιωαννίδης)  Εκτός απ'το ζήτημα της εξουσίας, ο Τζήμας λέει αρκετά ενδιαφέροντα πράγματα και για τον Ψαρρό:

 "Ότι κάποτε θα συγκρουόμασταν μαζί του δεν χωρεί καμμία αμφιβολία. Και αν έμπαινε στον ΕΛΑΣ, παρά την αφομοιωτική επίδραση που εξασκούσε αυτός μέσα στις τότε συνθήκες, με τον Ψαρρό θα είχαμε ιστορίες, γιατί οπωσδήποτε θα παρέσυρε ένα σημαντικό ποσοστό αξιωματικών του ΕΛΑΣ και ένα άλλο θα μπορούσε να εξασφαλίσει με στρατολογία δικών του αξιωματικών στον ΕΛΑΣ....

(...)

 Κάναμε όμως και με αυτόν λάθη. Όταν για δεύτερη φορά διαλύεται από μας εν αγνοία μου - εγώ εκείνη την περίοδο βρισκόμουν στην Μακεδονία- μπορούσαμε να μην του επιτρέψουμε να ανασυγκροτήσει την ομάδα του."

στο ίδιο, σελ.274

 Τα παραπάνω είναι εντυπωσιακά, διότι οι συμπολεμιστές του Ψαρρού θεωρούσαν τον Τζήμα σαν το πλέον μετριοπαθές στοιχείο του Π.Γ του ΚΚΕ και τους είχε δώσει την εντύπωση ότι επιθυμούσε την ομαλή συνεργασία του ΕΛΑΣ με τον ΕΔΕΣ και την ΕΚΚΑ. 
Βλ. "Η αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.104.  Την ίδια εντύπωση είχε δώσει και στον επικεφαλή, ως τον Αύγουστο του 1943, της Βρετανικής Στρατιωτικής Αποστολής Έντι Μάγιερς:  "[Ο Τζήμας] παραδέχτηκε ανοικτά ότι η αδιαλλαξία του ΕΑΜ απέναντι στα άλλα αντιστασιακά κινήματα ήταν λάθος και ότι τώρα έπρεπε να συνεργαστούν όλοι"
"Η ελληνική περιπλοκή" του Έντι Μάγερς, σελ.208  και παρακάτω πάλι ο Μάγερς μετά την δεύτερη διάλυση του 5/42 του Ψαρρού:
 "Σε μία ειδική συνεδρίαση του μεικτού Στρατηγείου μας, ο Εύμαιος (σ.σ: άλλο ψευδώνυμο του Τζήμα) παραδέχτηκε αμέσως πως είχε γίνει ένα "σοβαρό λάθος" από μέρους του τοπικού αρχηγού του ΕΛΑΣ ο οποίος είχε ενεργήσει αντίθετα στις διαταγές του Άρη. Είπε ότι η ζημιά που είχε γίνει στην ΕΚΚΑ έπρεπε όχι μόνο να επανορθωθεί αμέσως, αλλά και ότι η ΕΚΚΑ θα έπρεπε να κληθεί να στείλει αντιπροσώπους στο μεικτό Στρατηγείο"
στο ίδιο, σελ.216

 Βλέπουμε δηλαδή ότι ο Τζήμας είχε δώσει μεν την εικόνα ενός συγκαταβατικού μετριοπαθή πολιτικού, αλλά όπως προκύπτει απ΄την έκθεσή του δεν ήταν ειλικρινής. Προφανώς υποκρινόταν για να θολώσει τα νερά. Είχε ξεγράψει τον Ψαρρό ευθύς εξαρχής, και μάλιστα απευχόταν ακόμα και το ενδεχόμενο προσχώρησης του τελευταίου στον ΕΛΑΣ. Ο Ψαρρός δεν είχε εκφράσει ποτέ βέβαια τέτοια πρόθεση, αλλά είναι ολοφάνερο απ'τα λόγια του Τζήμα ότι τον θεωρούσαν επικίνδυνο λόγω της επιρροής που θα ασκούσε σε άλλους μόνιμους αξιωματικούς.

 Αυτά σε πρώτη φάση για τον Τζήμα.
 Αξίζει να τονιστεί ότι ο συγκεκριμένος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στις θέσεις και τις πράξεις του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ σχετικά με το μακεδονικό ζήτημα την εποχή εκείνη, λόγω των πυκνών επαφών του με τους Γιουγκοσλάβους παρτιζάνους του Τίτο.
 Εν καιρώ θα επανέλθουμε με τις δραστηριότητές του σχετικά με το μακεδονικό...

-------------------------------------------

Ο ρόλος της Βρετανικής Αποστολής και του ΣΜΑ στη διάλυση του 5/42.

Ο ρόλος της Βρετανικής Στρατιωτικής Αποστολής στη διάλυση του 5/42 ήταν ακατανόητος. Ενώ στην πρώτη διάλυση του 5/42, το Μάιο 1943, ο αρχηγός της αποστολής αυτής, Ταξίαρχος Έντυ, έσπευσε, μόλις την έμαθε, από την Ήπειρο, να έλθει στο Μαυρολιθάρι για να ηρεμήσει την κατάσταση και ν' απελευθερώσει τον Ψαρρό από την αιχμαλωσία, στη προκειμένη περίπτωση ο νέος Αρχηγός της ο Συνταγματάρχης Κρις Γούντχάουζ, από τα στοιχεία που υπάρχουν δεν φαίνεται να έδειξε το απαιτούμενο ενδιαφέρον. Για το θέμα αυτό στο βιβλίο του το "Μήλον της Έριδος" γράφει (σελ. 283): "...η απειλή νέου εμφυλίου είχε πείσει τη ΣΣΑ (Συμμαχική Στρατιωτική Αποστολή αντί ΒΣΑ πλέον) να συγκαλέσει νέα σύσκεψη ανταρτών στην Κούτσαινα της Δυτ. Θεσσαλίας. Οι φόβοι επαληθεύτηκαν από μια απροσδόκητη (!) κατεύθυνση. Ενώ συνερχόταν η σύσκεψη στις 17 Απριλίου ο ΕΛΑΣ επιτέθηκε κατά της ΕΚΚΑ, σκότωσε τον Ψαρρό και διέλυσε τη δύναμή του".

Αυτά και μόνο. Τα περί "απροσδόκητης" επίθεσης δεν ανταποκρίνονται βέβαια στην ιστορική αλήθεια και αυτό το γνωρίζει ο Κρίς ή θα έπρεπε να το γνωρίζει από τους συνδέσμους του, όταν οι μάχες ξέσπασαν στο Ευπάλιο και ακολούθως σ' ολόκληρη τη περιοχή από της 2/4/44.

Ακόμη και το κλιμάκιο της ΣΣΑ στην περιοχή του 5/42 που το αποτελούσαν οι Ταγματάρχες Τζον και Τζεφ δεν συνέβαλε ιδιαίτερα για την αποσόβηση της αιματοχυσίας και τη διάλυση μιας αξιόμαχης Μονάδας Εθνικής Αντίστασης για την ανασυγκρότηση της οποίας τόσες προσπάθειες είχε (η ΣΣΑ) καταβάλει. Σ' όλη τη περίοδο της κρίσεως και των συγκρούσεων μόνον δύο φορές εμφανίζονται με χλιαρές διαθέσεις μεσολαβήσεως, ενώ σε παρόμοιες περιπτώσεις, όπως στην επίθεση κατά του ΕΔΕΣ, οι Αξιωματικοί σύνδεσμοι ευρίσκοντο επί τόπου και μάλιστα παρά το πλευρό των αμυνομένων.

Επιπρόσθετα από της 10ης Απριλίου οπότε προδιαγράφεται με βεβαιότητα η μοιραία εξέλιξη σε βάρος του 5/42 οι δύο αυτοί Βρετανοί σύνδεσμοι οι οποίοι, ως εκ της αποστολής των, είχαν καθήκον να ευρίσκονται μονίμως ο μεν ένας στο σταθμό Διοικήσεως του Ψαρρού ο δε άλλος να κινείται προς μεσολάβηση μεταξύ των δύο οργανώσεων, δεν εμφανίζονται πουθενά (!).

 Περίεργος είναι και η στάση του ΣΜΑ (Στρατηγείο Μέσης Ανατολής). Αναμφίβολα θα είχε πλήρως ενημερωθεί από τη ΣΣΑ για τα συμβαίνοντα στην περιοχή. Κι όμως δεν αντιδρά ούτε καθοδηγεί το κλιμάκιο τι πρέπει να ενεργήσει. Ακόμα και όταν το κλιμάκιο της ΣΣΑ διαβιβάζει στις 9 Απριλίου, προς το ΣΜΑ αίτηση του Ψαρρού γι' άμεση επέμβαση και συνεννόηση με τον ΕΛΑΣ ώστε να καταπαύσουν οι εχθροπραξίες, το ΣΜΑ δεν δίδει απάντηση.

 Με τα υπάρχοντα, σήμερα, στοιχεία δεν είναι δυνατόν να εξηγηθεί η νωχελική ανάμειξη της Συμμαχικής Αποστολής στα γεγονότα, η ολιγότερη απ' ότι έπρεπε εμφάνιση της και η μη ενεργός επέμβαση της καθώς και του ΣΜΑ τη κατάλληλη στιγμή μ' αποτέλεσμα να ενθαρρυνθεί ο ΕΛΑΣ και ν' αναπτύξει μέχρι τέλους την αιματηρή σύγκρουση.

Η διάσπαση του ΕΔΕΣ Αθηνών

Η διάσπαση του ΕΔΕΣ Αθηνών 

Πολλά έχουν λεχθεί κατά καιρούς για την δράση του ΕΔΕΣ στην κατοχική Αθήνα. Ο ΕΔΕΣ Αθηνών ήταν όντως μία περίπλοκη ιστορία λόγω της διάσπασης που υπέστη και της συνακόλουθης εσωτερικής φαγωμάρας η οποία ήρθε να προστεθεί στην ήδη ταραγμένη κατοχική περίοδο και τις εμφύλιες διενέξεις με τους κομμουνιστές.

  

 Ο Ζέρβας φεύγοντας για το βουνό τον Ιούλιο του 1942 έκανε το λάθος να μην ορίσει σαφώς έναν αντικαταστάτη του επιφορτισμένο με την οργάνωση και την δράση του ΕΔΕΣ στην Αθήνα. Αντ’αυτού, άφησε 3 επιτροπές. Η πρώτη ήταν η ανασυγκροτημένη Κεντρική Διοικούσα Επιτροπή (Γεωργιάνης, Γιαννακόπουλος, Κυριάκος, Ματσούκας, Πετιμεζάς, Σταματόπουλος) η άλλη ήταν το νεοσύστατο στρατιωτικό επιτελείο της οργάνωσης  με τους απόστρατους συνταγματάρχες Πλούταρχο Μεταξά, Παπαγεωργίου και Παπαθανασόπουλο. Υπεράνω αυτών τυπικά βρισκόταν η λεγόμενη ανωτάτη επιτροπή στην οποία συμμετείχαν δύο μέλη της ΚΔΕ (Ματσούκας και Σταματόπουλος) και ο απόστρατος συνταγματάρχης Βασίλειος Πετρόπουλος. Το κακό με αυτήν την επιτροπή ήταν ότι δεν είχε σαφείς αρμοδιότητες.

 Χωρίς λοιπόν σαφή ηγεσία αφού η επικοινωνία με τον Ζέρβα στο βουνό δεν ήταν άμεση, με την ανώτατη επιτροπή χωρίς ξεκαθαρισμένες αρμοδιότητες, με την ΚΔΕ και το στρατιωτικό επιτελείο να αντιπαρατίθενται θέλοντας ο καθένας για τον εαυτό του τον ρόλο του βασικού αντικαταστάτη του Ζέρβα στην Αθήνα, ήταν λογικό να υπάρχουν προβλήματα στον ΕΔΕΣ.

 Παράλληλα είχε αρχίσει να σχηματίζεται μία ομάδα εδεσιτών που συσπειρώνονταν γύρω απ΄τον απόστρατο στρατηγό Στυλιανό Γονατά. Ο Γονατάς ήταν προσωπικός φίλος του Πλαστήρα (που τότε ήταν στην Γαλλία και τυπικά ήταν ο αρχηγός του ΕΔΕΣ βάσει του καταστατικού της οργάνωσης), μαζί με τον οποίο είχαν ηγηθεί του επαναστατικού κινήματος το 1922. Ως εκ τούτου έχαιρε μεγάλης εκτίμησης στους εδεσίτες οπαδούς του Πλαστήρα, παρά το ότι ο ίδιος ο Γονατάς δεν ήταν ούτε καν μέλος του ΕΔΕΣ. Ο υπαρχηγός του Ζέρβα, Κομνηνός Πυρομάγλου σε κάθοδό του στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 1942, ανησύχησε απ’την δραστηριότητα των οπαδών του Γονατά και πρότεινε την προσεκτική απομόνωσή τους.

 Μετά την αναχώρηση του Πυρομάγλου για το βουνό, παρουσιάστηκαν τα πρώτα σοβαρά προβλήματα. Ανώτερα στελέχη με πρωτεργάτες τους Παπαγεωργίου και Παπαθανασόπουλο, τον Σταματόπουλο της ΚΔΕ, τον Μαυρίκη και τον Αντωνάτο προσπάθησαν να παραμερίσουν τους Ζέρβα-Πυρομάγλου και να επιβάλλουν άλλη πολιτική. Πίστευαν ότι ο αγώνας δεν θα κριθεί στο βουνό (όπου ο ΕΔΕΣ είχε ήδη ξεκινήσει επιτυχώς τον αντάρτικο αγώνα) αλλά στις μεγάλες πόλεις. Γι’αυτό έπρεπε να δυναμώσει ο ΕΔΕΣ στις πόλεις, ενώ παράλληλα να δοθεί έμφαση στην πολιτική δράση κατά του βασιλιά και των εκπροσώπων του καθεστώτος της 4^ης Αυγούστου. Ήδη απ’το το τέλος του 1942 η συγκεκριμένη ομάδα του ΕΔΕΣ μέσω επιστολών ή ακόμα και επισκέψεων στο βουνό πίεζε τον Ζέρβα να σταματήσει την αντάρτικη δράση. Ο Ζέρβας φυσικά δεν δέχτηκε.

 Τον Φεβρουάριο του 1943 συλλαμβάνονται απ΄τις κατοχικές αρχές οι Παπαγεωργίου και Παπαθανασόπουλος. Απελευθερώθηκαν υπο αδιευκρίνιστες συνθήκες μετά από 45 μέρες, και αμέσως μετά αξίωσαν την αποκήρυξη του Ζέρβα και γενικώς του αντάρτικου. Επήλθε διαφωνία στην ΚΔΕ με τους Γιαννακόπουλο και Ματσούκα να υποστηρίζουν τον Ζέρβα. Τελικώς οι Παπαγεωργίου και Παπαθανασόπουλος κατάφεραν και ήλεγξαν (προσωρινά) την ΚΔΕ, ισχυριζόμενοι ότι δρούσαν κατόπιν συνεννοήσεως με τον Γονατά. 

 

 Ο Γιαννακόπουλος όμως είχε μεγάλη απήχηση στα χαμηλόβαθμα μέλη του ΕΔΕΣ, πολλοί εκ των οποίων συσπειρώθηκαν γύρω του παραμένοντας πιστοί στην αντιστασιακή γραμμή του Ζέρβα. Αυτοί συγκρότησαν την Επαναστατική Επιτροπή και φυσικά απέρριπταν την δραστηριότητα των Παπαγεωργίου-Παπαθανασόπουλου, κατέκριναν τις επαφές των τελευταίων με την κατοχική κυβέρνηση Ράλλη και φυσικά ήταν υπέρ της συνέχισης του αντάρτικου αγώνα. Καταφέρονταν κατά του Γονατά, αφού συν τοις άλλοις φάνταζε στα μάτια τους ως εκπρόσωπος του προπολεμικού πολιτικού κατεστημένου το οποίο δεν ήθελαν να επανέλθει μεταπολεμικώς. 

 Η Επαναστατική Επιτροπή ήταν κατά της οποιασδήποτε εμπλοκής του ΕΔΕΣ στην συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας, εν αντιθέσει με τον Γονατά που –μαζί με τον Πάγκαλο- ήταν ένθερμος υποστηρικτής της ιδρύσεώς τους και είχε επαφές με τους "στασιαστές" του ΕΔΕΣ Αθηνών, κυρίως αξιωματικούς.

 Οι τοπικές επιτροπές του ΕΔΕΣ (η ακριβή τους ονομασία ήταν επιτροπές συγκροτημάτων) στην μεγάλη πλειοψηφία τους ακολούθησαν την γραμμή του Γιαννακόπουλου, και συνέχισαν την δραστηριότητα υπέρ του Ζέρβα, κατά των κατακτητών και των "στασιαστών" του ΕΔΕΣ. Ήταν υπέρ της συνεργασίας με τις άλλες αντιστασιακές οργανώσεις, του ΕΑΜ συμπεριλαμβανομένου.

 Οι "στασιαστές" του ΕΔΕΣ είχαν μεγαλύτερη επιρροή κυρίως στον Πειραιά, αλλά το κυριότερο πρόβλημά τους ήταν ότι δεν είχαν την απαιτούμενη συνοχή. Σημειώθηκαν αποχωρήσεις και διαφοροποιήσεις στελεχών, κάτι που εκνεύρισε τους επικεφαλείς των στασιαστών Παπαγεωργίου, Παπαθανασόπουλο και Σταματόπουλο.

---------

 Το καλοκαίρι του 1943 ο Δέπος, εκπρόσωπος των "νομιμοφρόνων", συναντιέται με τον Γονατά για να διαμορφωθεί μία σαφή εικόνα για τις προθέσεις του τελευταίου. Ο Γονατάς ήταν σαφής. Θεωρούσε ότι απόντος του Πλαστήρα, ο ίδιος έπρεπε να θεωρείται ο φυσικός αρχηγός του ΕΔΕΣ και όχι ο Ζέρβας. Σύμφωνα με τον Γονατά, στόχος του ΕΔΕΣ θα έπρεπε να είναι η μη-επάνοδος του βασιλιά και αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με την συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας τα οποία θα αντιμάχονταν τόσο τους κομμουνιστές όσο και την επάνοδο του βασιλιά Γεωργίου. Μπροστά στον στόχο αυτό η όποια συνεργασία με τους Γερμανούς και την κατοχική κυβέρνηση Ράλλη, είναι δευτερευούσης σημασίας.

 

Μετά την συνάντηση αυτή, έγινε σαφές ότι υπάρχει χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών. Με ενέργειες της ομάδας Γιαννακόπουλου διαγράφεται ο "στασιαστής" Μαυρίκης απ΄τον ΕΔΕΣ. Αυτό κοινοποιείται στους επικεφαλείς των "στασιαστών" μερικές μέρες αργότερα σε συνεδρίαση της ΚΔΕ. Η συνεδρίαση αυτή που έγινε αρχές Ιουλίου του 1943, σήμανε την οριστικοποίηση της διάσπασης του ΕΔΕΣ Αθηνών. Τα πνεύματα οξύνθηκαν πολύ, και λίγο έλειψε οι διαφωνούντες να έρθουν στα χέρια. 

 Οι "στασιαστές" κατηγορούσαν ανοικτά τους Ζέρβα και Πυρομάγλου και ήταν υπέρ της δυναμικής αντιμετώπισης του ΕΑΜ και της συμμετοχής στην συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας. Δεν βρέθηκε κανένα σημείο επαφής μεταξύ των δύο πλευρών.

 Το γεγονός όμως ήταν ότι οι "στασιαστές" ήταν πλέον μειοψηφία. Αυτό ήταν λογικό, καθώς η χρονική συγκυρία δεν τους ευνοούσε. Λίγες ημέρες πριν (αρχές Ιουνίου του ’43) είχε γίνει η σύσκεψη στο Λιάσκοβο μεταξύ ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ με την παρότρυνση των Άγγλων, που κατέληξε στην υπογραφή συμφωνίας μεταξύ τους. Συνεπώς η εμφυλιοπολεμική φαγωμάρα έδειχνε να υποχωρεί (φυσικά αυτό απεδείχθη προσωρινό), προς όφελος της εθνικής συνεννόησης. Άρα εκ των πραγμάτων η πλευρά που υποστήριζε την συνεργασία με το ΕΑΜ, δηλαδή οι "νομιμόφρονες" εδεσίτες, έδειχνε να δικαιώνεται απ’τις εξελίξεις.

 

 Κατόπιν αποφασίστηκε να μεταβούν στον Ζέρβα εκπρόσωποι των "νομιμοφρόνων" του ΕΔΕΣ για να τον ενημερώσουν για την κατάσταση. Ο Ζέρβας αποκηρύττει τους "στασιαστές" αλλά η αποκήρυξη δημοσιεύεται στον παράνομο τύπο του ΕΔΕΣ με τετράμηνη καθυστέρηση. 

Οι "στασιαστές" μόλις μαθαίνουν την μετάβαση εκπροσώπων των αντιπάλων τους στο βουνό, προβαίνουν στην διαγραφή τους  και στην ανακήρυξη του Παπαγεωργίου ως επικεφαλής του ΕΔΕΣ Αθηνών στις 17/09/1943, επιβάλλοντας μία  μορφή εσωτερικής δικτατορίας στην οργάνωση. 

Η συντριπτική πλειοψηφία των μελών και στελεχών του ΕΔΕΣ παρέμενε όμως πιστή στον Ζέρβα.

 Οι εξελίξεις είναι ραγδαίες. Στις 04/11/1943 εκτελείται απ’την Ειδική Ασφάλεια ο Γιαννακόπουλος, κυριότερος εκφραστής των "νομιμοφρόνων" εδεσιτών. Ο Ζέρβας με επιστολές του προς τους Παπαγεωργίου και Παπαθανασόπουλο τους συνιστά να πάψουν να ασχολούνται με τον ΕΔΕΣ και να κόψουν τις επαφές τους με την κατοχική κυβέρνηση. Τους αποκηρύσσει κατ’επανάληψη. Παράλληλα τονίζει και στους Άγγλους και στο εσωτερικό ότι ο Γονατάς ουδεμία σχέση έχει με τον ΕΔΕΣ. Οι προσπάθειες του Ζέρβα να μεταπείσει τους "στασιαστές" δεν έχουν αποτέλεσμα. 

Η οργάνωση διασπάται οριστικά τον Ιανουάριο του 1944 και οι δύο πλευρές ακολουθούν τον δικό τους δρόμο.

  Όπως θα παρατήρησε ο αναγνώστης χρησιμοποιήθηκαν οι όροι "νομιμόφρονες" και "στασιαστές" για να χαρακτηριστούν οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές σε σχέση με την στάση τους απέναντι στον φύσει αρχηγό του ΕΔΕΣ, τον Ναπολέοντα Ζέρβα. Θεωρούμε ότι αυτοί οι όροι είναι ακριβέστεροι απ’τους αντίστοιχους "αγωνιστικός ΕΔΕΣ" και "προδοτικός ΕΔΕΣ" που χρησιμοποιούνταν κατά καιρούς. Καμμία απ’τις δύο  πλευρές δεν ήταν προδοτική ούτε βέβαια μπορεί καμμιά να μονοπωλεί τους αγώνες.

 

 Συνοψίζοντας, τα κυριότερα αίτια για την διάσπαση του ΕΔΕΣ Αθηνών είναι πάνω-κάτω τα εξής:

- Το λάθος του Ζέρβα να μην ορίσει εκπρόσωπο του στην Αθήνα που θα εξασφαλίσει την εύρυθμη λειτουργία της τοπικής οργάνωσης. Αντ’αυτού, άφησε πίσω του επιτροπές που γρήγορα φαγώθηκαν μεταξύ τους.

- Η φιλοδοξία του Γονατά να καπελώσει τον ΕΔΕΣ και να παρουσιαστεί ως αρχηγός του εκμεταλλευόμενος την φιλία του με τον Πλαστήρα και την επιρροή που είχε στις τάξεις των βενιζελικών δημοκρατικών αξιωματικών που άνηκαν στον ΕΔΕΣ. Αυτή η φιλοδοξία του προφανώς ήταν απόρροια τόσο του αντιβασιλικού του μένους όσο και των πολιτικών του φιλοδοξιών όσον αφορά την μεταπολεμική Ελλάδα.

- Η απαράδεκτη αξίωση των "στασιαστών" να σταματήσει ο αντάρτικος αγώνας του Ζέρβα στο βουνό, και γενικότερα η προσπάθεια υποβάθμισής του προς όφελος του Γονατά. Αν έπαυε το αντάρτικο του Ζέρβα, τότε ο ΕΛΑΣ θα κυριαρχούσε ολοκληρωτικά στο σκηνικό της εθνικής αντίστασης. Παντελώς λανθασμένη η στάση τους.

- Η αφέλεια των "νομιμοφρόνων" του ΕΔΕΣ που πίστευαν ότι θα μπορούσαν να συνεργαστούν με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στα πλαίσια του αντιστασιακού αγώνα. Η εξέλιξη των πραγμάτων απέδειξε ότι κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο. Το ΕΑΜ, δηλαδή το ΚΚΕ, ήθελε να μονοπωλήσει την αντίσταση και είχε δείξει επανειλημμένως δεν ήταν διατεθειμένο να προβεί σε καμμία ειλικρινή ισότιμη συνεργασία.

 Όταν σε μία οργάνωση πρέπει να συνυπάρξουν:

 α) ένθερμοι νεολαίοι με διάθεση πρωτίστως για αντιστασιακό αγώνα, με

 β) στρατιωτικούς προσκολλημένους σε παλαιούς πολιτικούς, με διάθεση πρωτίστως για πολιτικό αγώνα,

  τότε η ρήξη είναι μοιραία. 

 Διαφορετικές νοοτροπίες, διαφορετικές προτεραιότητες, διαφορετική αντίληψη περί εθνικού συμφέροντος. 

 Οι μεν πρώτοι έβλεπαν σαν πρώτο και κύριο εχθρό τους κατακτητές, πιστεύοντας λανθασμένα ότι με τους κομμουνιστές θα μπορούσε να επέλθει κάποια -προσωρινή έστω- συνεννόηση. 

 Οι δεύτεροι μπολιασμένοι απ΄την βενιζελική νοοτροπία του μεσοπόλεμου έβλεπαν σαν πρώτο και κύριο εχθρό τους τον βασιλιά κατ΄αρχήν και τους κομμουνιστές στην συνέχεια, πιστεύοντας λανθασμένα ότι ο αντιστασιακός αγώνας δεν έχει να τους προσφέρει πολλά.

 Καμμία απ'τις δύο πλευρές δεν διεκδικεί το αλάθητο και δεν είναι άμοιρη ευθυνών για την διάσπαση της μεγαλύτερης εθνικής οργάνωσης στην μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας.

       

       Τα στοιχεία για τις δύο αναρτήσεις προέρχονται απ'την μονογραφία του Ιωάννη Παπαφλωράτου "ΕΔΕΣ - Άγνωστες πτυχές απ'την ιστορία της οργάνωσης"

Το «Σύμφωνο του Πετριτσίου»

Το περιβόητο «Σύμφωνο του Πετριτσίου», που υποτίθεται ότι υπέγραφε εκ μέρους του ΚΚΕ ο Γιάννης Ιωαννίδης και εκ μέρους του ΚΚ Βουλγαρίας κάποιος Δουσάν Δασκάλωφ (ψευδώνυμο?) έλεγε τα εξής, όπως δημοσιεύτηκε το 1947 στην έκδοση του υφυπουργείου Τύπου και Πληροφοριών με τον τίτλο «Η ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΒΟΥΛΗ» (σελ. 11):

«ΣΥΜΦΩΝΗΤΙΚΟΝ

Το Κομμουνιστικόν Κόμμα Ελλάδος και το Κομμουνιστικόν Κόμμα Βουλγαρίας ύστερα από την διάλυση της Κομ. Διεθν. έχοντας υπ' όψη την ως τώρα πολιτικήν γραμμήν της Κομ. Διεθν. και τις τελευταίες οδηγίες της και με την επιθυμίαν να εργασθούν από κοινού για την ταχύτερη και αποτελεσματικώτερη δράση της με τελικό σκοπό την εγκαθίδρυση στην Βαλκανικήν Ενωσης Σοβιετικής Δημοκρατίας και να λύσουν μια για πάντα τις διαφορές ανάμεσα στους λαούς της Βαλκανικής, αποφασίζουν με τους αντιπροσώπους των που υπογράφουν το σύμφωνον αυτό:

1ον) Του συντρόφου Γιάννη Ιωαννίδη εκ μέρους του ΚΚΕ και 2ον) του Δουσάν Δασκάλωφ εκ μέρους του ΚΚΒ τα εξής:

1) Τελικός σκοπός και των δύο κομμάτων καθορίζεται η εγκαθίδρυση στην Βαλκανικήν Ενωσης Σοβιετικών Δημοκρατιών, που θα περιλαμβάνει την Ελλάδα, την Μακεδονία και την Σερβία.

2) Τα ΚΚ Ελλάδος και Βουλγαρίας είναι ελεύθερα να κανονίσουν την τακτική της δράσης τους για να φθάσουν στον τελικό σκοπό όπως αυτά νομίζουν καλύτερα.

3) Για την ασφάλεια των συνόρων από Β. και τα δύο κόμματα θα εργασθούν ώστε τα σύνορα της Βουλγαρίας και της Σερβίας να πιάνουν από τον Δούναβη με τέλος Β. του Φιούμε στην Αδριατική.

4) Στην Βουλγαρία θα δοθεί διέξοδος εδαφική στο Αιγαίο.

5) Η Ισταμπούλ και τα στενά των Δαρδανελλίων να αποτελέσουν ανεξάρτητη και αυτόνομη Δημοκρατία υπό τον έλεγχο της ΕΣΣΔ Ρωσίας.

6) Η Μακεδονία, η Ελληνική, Βουλγαρική και Σερβική, δηλαδή η χώρα που συμπεριλαμβάνεται μέσα στον ποταμό Νέστο και το όρος Ροδόπη, τα όρη Ρύλα, Οσνικώφ Σαρ (Σκάρδος) από Β. τις Αλβανικές Αλπεις και την Πίνδο από Δυσμάς το όρος Ολυμπος και το Αιγαίο από Νότον με την νήσον Θάσον θα αποτελέσουν ανεξάρτητη αυτόνομη Σοβ. Δημοκρατία μέσα στην Ενωση Σ.Σ.Δ. της Βαλκανικής.

Επίσημη γλώσσα θα είναι η ελληνική και η βουλγαρική.

Το σύμφωνο αυτό διατυπώθηκε ελληνικά και βουλγαρικά.

Πετρίτσι 12 Ιούλη 1943


Για το ΚΚΕ (υπ.) Γιάννης Ιωαννίδης. Για το ΚΚΒ (υπ.) Δουσάν Δασκάλωφ»

(Ακριβές αντίγραφον εκ του ευρεθέντος εις το χωρίον
Μπούλα Κομμουνιστικού Αρχείου).
--------------------------------------------------------------

ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΙ ΤΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙ ΣΗΜΕΡΟΝ ΤΟ ΚΚΕ ΚΑΙ ΤΟΤΕ Ο Ιωαννίδης. ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙ:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ : ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ - ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ, σελίδες 140-141

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Θυμάμαι τή θέση τοΰ Γληνού. Αυτός ιδιαίτερα τόνιζε τά πρόβλημα των βουλγάρων γιατί και περισσότερο άπό όλους αισθανόταν τήν πίεση τών άλλων πάνω σ' αυτό. Μετά βγήκε καί ή υπόθεση εκείνη, ή προβοκάτσια τών γερμανών μέ τό σύμφωνο Ίωαν­νίδη - Δασκάλοφ.

Αυτοί θέλαν να τήν πατήσουμε μέ τό Βαλκανικό. Είδαν όμως ότι δεν πέσαμε σέ τέτοια προβοκάτσια, νά κάνουμε Ενα τέτοιο σύμφωνο μέ όλους μαζί. Ή Ίντέλιτζενς Σέρβις τά ήξερε, τά παρακολούθησε όλα αυτά. Άφοϋ λοιπόν είδε ότι άπό έκεΐ δέ βγαίνει τίποτα έπρεπε νά σκαρωθεί κάτι άλλο γιά νά καρφώσουν τόν Ίωαν­νίδη καί σκάρωσαν τό σύμφωνο Ίωαννίδη - Δασκάλοφ.

Εκείνη τή μέρα τό απόγευμα, έγώ είχα ανταμώσει μέ τόν Σβώλο και είχαμε συνεργασία. Καθορίσαμε συνάντηση καί γιά τήν άλλη μέρα. Τό πρωί εκείνης της μέρας βγήκαν ο'ι εφημερίδες μέ πηχιαίους τίτλους γιά τά «Σύμφωνο Ίωαννίδη - Δασκάλοφ», πού υπεγράφη τό βράδι της προηγουμένης, όπως γράφανε. {ΣΗΜΕΙΩΣΑΤΕ ΤΟΥΤΟ: ΤΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΓΡΑΦΗ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ ΑΜΕΣΩΣ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΝΕΩΤΕΡΑ ΧΑΛΚΕΥΣΙΣ}

Ποιός τήν έκανε αυτή τή δουλειά; Φυσικά ή Ίντέλιτζενς Σέρβις. Διαβάζω έγώ τις εφημερίδες καί πηγαίνω στή συνάντηση πού είχα­με μέ τόν Σβώλο. Ανταμώσαμε μέ τον Σβωλο:

---Διάβασες, τοϋ λέω, τις εφημερίδες;

---Φυσικά τίς διάβασα, μοϋ λέει.

---Είδες τί κερατάδες είναι, τί ψέματα σκαρώνουν;

---Ψέματα, ψέματα, αλλά μπορεί νά πιάνουν στον κόσμο.

---Έ, τοΰ λέω, τί νά κάνω. Φαίνεται ότι μπορεί νά πιάνουν ακόμα καί σέ σένα πού χθες εΐμασταν μαζί καί μέ είδες έδώ. Χθες δέν εΐμασταν μαζί; Δέ χωρίσαμε χθες τό βράδι;

---"Ε, μοϋ λέει. Χθες τό βράδι ήσουν έδω. 'Αλλά παίρνεις τό αεροπλάνο σέ μιά ώρα βρίσκεσαι έκεΐ, υπογράφεις τή συμφωνία καί γυρίζεις αμέσως πίσω. Σέ είδα μέν έγώ, αλλά μετά πού χωρίσαμε δέν ξέρω τί έκανες.

Δηλαδή, σοϋ λέει, μή στηρίζεσαι σέ μένα, δέν μπορείς νά με έχεις εμένα μάρτυρα γιά τό ότι έχουμε ειδωθεί τήν ημέρα πού παρουσιάζεται ότι έγινε αυτό τό σύμφωνο. Κατάλαβες;
Μετά από αυτό είπα έγώ στον Γληνό ότι δέ μοΰ αρέσει αυτός ό άνθρωπος. "Οτι είναι άνθρωπος μάλλον της Ίντέλιτζενς Σέρβις. Γιατί ό Σβώλος μέ ήξερε καλά. "Ηξερε ότι αυτά είναι ψέματα. Δέν μπορούσε ούτε νά φανταστεί ότι ήταν δυνατό έμείς νά κάνουμε κάτι τέτοιο μέ τους βουλγάρους. Αυτό τό ήξερε πολύ καλά. "Ηξερε τίς θέσεις καί τίς προσπάθειες μας σ' αυτά τά ζητήματα. Καί αυτή του ή στάση μοϋ έκανε εντύπωση. Λοιπόν όλη αυτή ή υπόθεση.. -

ΠΑΠΑΠΑΝΑΠΩΤΟΥ: Ό Δασκάλοφ τί ήταν τότε;

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Μά καί μέχρι σήμερα δέν μπόρεσα ποτέ νά μάθω τί διάολο ήταν αυτό τό όνομα. Υπάρχει, δέν υπάρχει; Είναι πραγματικό όνομα η δέν είναι; "Από τούς δικούς μας τούς αντάρτες ήταν; Δέν ξέρω τίποτα. Αργότερα πού ήρθα σέ επαφή μέ τους βουλγάρους δέν τους ρώτησα τί είναι τελοσπάντων αυτός ό Δασκάλοφ. Ό Δασκάλωφ ή Δασκάλοφ μέ τόν όποιο έγώ έκανα εκείνο... τό σύμφωνο.

Νά σοϋ πώ τή γνώμη τή δική μου. 'Εγώ έπρεπε νά εξοντωθώ πολιτικά. Καί γιά τήν Ίντέλιτζενς Σέρβις καί γιά τήν ντόπια αντίδραση έγώ είχα τό όνομα τοΰ αδιάλλακτου κλπ. 'Ενώ ό Σιάντος ήταν ό «μαλακός» άνθρωπος κλπ. Συνεπώς ό πιό επικίνδυνος ήταν ό Ίωαννίδης καί έπρεπε νά εξουδετερωθεί. Γι' αυτό σκαρώθηκε τό σύμφωνο Ίωαννίδη - Δασκάλοφ. Είμαι βέβαιος γι' αυτό τό πράγμα. Αλλιώς, γιατί νά μή βάλουν τό όνομα τοϋ Σιάντου πού ήταν Γραμματέας τοϋ Κόμματος καί επί πλέον βρισκόταν καί έξω στό βουνό; Καί μποροϋσε νά γίνει ευκολότερα πιστευτό αυτά. Αυτοί είναι έξυπνοι καί μετρούν αυτό πού κάνουν...

ΠΑΠΑΠΑΝΑΠΩΤΟΥ: Λογικό είναι αυτό πού λές...

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Καί βέβαια...

ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ: Αυτό όμως είναι καί μία πίεση. Γιατί αυτοί πάντα ανησυχούσαν. 'Ανησυχούσαν πολύ μήν τυχόν συνδεθοϋμε πιό στενά μέ τους γιουγκοσλάβους. Όπωσδήποτε άνησυχούσαν γι' αυτό τό πρόβλημα. Γιατί ήξεραν ότι μέσα σέ κείνη τήν κατάσταση... Φυσικά μέ τους βουλγάρους ήταν δύσκολα. Όπωσδήποτε ήταν δύσκολα. 'Αλλά μέ τους γιουγκοσλάβους... Γιατί καί οϊ γιουγκοσλάβοι πάντα ήταν κοντά μας καί δέν υπήρχαν γι' αυτούς τέτοια προβλήματα. "Ύστερα ήταν καί ό Τίτο. . .

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Δέν μπορούσε σέ καμιά περίπτωση νά θέλουν αυτοί.,. Αυτοί θέλαν πραγματικά νά κάνουμε τό σύμφωνο, ας πούμε νά γίνει ποαγματικά αύτό τό σύμφωνο...

ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ: Γιά τό Βαλκανικό;

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ; Όχι. Μέ τους βουλγάρους.

ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ: "Αν ήταν μέ τους βουλγάρους δέν υπήρχε λόγος νά κάνουμε τέτοιο σύμφωνο...

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Μά μέσα στά Βαλκανικό ήταν οί βούλγαροι. Κατάλαβες; Γιουγκοσλάβοι, έλληνες, βούλγαροι, αλβανοί...

ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ: Πρόκειται όμως γιά τους γιουγκο­σλάβους πού τότε αυτοί ήταν ή κύρια δύναμη.

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Κύρια δύναμη, αλλά ήταν καί οί βούλγαροι. Δέν έχει σημασία αυτό. Σημασία έχει πώς θά τό εκμεταλλεύονταν οί άλλοι αύτό τό ζήτημα. Γιατί δέν είπαν ότι κάναμε σύμφωνο με τους γιουγκοσλάβους καί είπαν ότι κάναμε μέ τους βουλγάρους;

ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ: Αυτοί κάνουν τή δουλειά τους.

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Αυτή ήταν ή εποχή. Πάνω σέ αυτό ξεσηκώναν αυτοί. Σόφια - Μόσχα ήταν τό σύνθημα τους. Λοιπόν, τι θέλεις άλλο; Δέν πέσαμε εξω. Σ' αυτό δέ μ' αλλάζει κανένα; έμένα,-'» Έγώ αυτό τό σκεπτόμουνα από τότε. . .

"Επρεπε ό Ίωαννίδης ό «αδιάλλακτος», ό «αδιάλλακτος» πού δέν υποχωρεί σέ τίποτα, έπρεπε νά βγεϊ άπό τή μέση, έπρεπε νά εξουδετερωθεί. Καί έγινε αυτό τό πράγμα μέ τόν τρόπο που έγινε. Άπό τότε αυτοί τά βάλανε... Καί σήμερα αν πάρεις αυτά πού γράφουν στην "Ελλάδα εμένα μέ έχουν γιά τόν πιό αίμοβόρο καί αδιάλλακτο κομμουνιστή, γιά σφαγέα.. . Κατάλαβε;; "Ετσι είναι.

----------------------------------------

Η ΓΝΩΜΗ ΜΑΣ: ΠΙΘΑΝΟΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΛΑΣΤΟ, ΟΜΩΣ ΟΜΩΣ, ΠΡΙΝ, ΤΟ 1924 ΤΟ ΜΗ ΑΜΦΙΣΒΗΤΟΥΜΕΝΟ 3ο ΕΚΤΑΚΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ΚΚΕ ΑΠΟΦΑΙΝΕΤΑΙ:

Πηγή: Απόφαση 3ου Έκτακτου Συνεδρίου Κ.Κ.Ε (26/11/1924-03/12/1924). Δημοσιεύθηκε στον Ριζοσπάστη

«Ανεξαρτησία στη Μακεδονία και στη Θράκη: Η ντόπια κεφαλαιοκρατία… καταπιέζει τις εθνικές μειονότητες στη Μακεδονία και στη Θράκη… η ελληνική πλουτοκρατία καταδυναστεύει ένα μέρος του μακεδονικού και θρακικού λαού, κρατώντας με το σίδερο και τη φωτιά τη μακεδόνικη και θρακική χώρα στην υποταγή της. Δίχως την καταπίεση του μακεδονικού και θρακικού λαού, δίχως την καταπίεση των ξένων εθνών, της είναι αδύνατο να δυναμώσει επάνω μας τον κοινωνικό της ζυγό. Η ντόπια μπουρζουαζία είναι εθνικός δυνάστης και καταπιεστής του μακεδονικού και θρακικού λαού και συγχρόνως ο κοινωνικός δυνάστης της εργατικής τάξεως και των φτωχών αγροτικών και προσφυγικών μαζών. Αν δεν συντρίψουμε τον εθνικό ζυγό της ντόπιας μπουρζουαζίας που βαρύνει στη Μακεδονία και στη Θράκη, δεν μπορούμε να τσακίσουμε τον κοινωνικό ζυγό της ίδιας μπουρζουαζίας που βαρύνει επάνω σε μάς. Δεν μπορούμε αλλιώτικα να γλιτώσουμε από τους κατακτητικούς και ιμπεριαλιστικούς πολέμους που ξεσπούν εις βάρος μας εν όσω εξακολουθεί η σημερινή κατάσταση του διαμελισμού και της καταπιέσεως της Μακεδονίας και Θράκης από τη Βαλκανική και Τουρκική μπουρζουαζία.

Να γιατί αγωνιζόμαστε εναντίον των εξοπλισμών, εναντίον των πολέμων που προετοιμάζει η κεφαλαιοκρατία, εναντίον της εθνικής καταπιέσεως και του βιαίου εκπατρισμού. Να γιατί αγωνιζόμαστε για την ένωση των τριών τμημάτων της Μακεδονίας και Θράκης και για ενιαία και ανεξάρτητη κρατική τους ύπαρξη…

Ζήτω η εργατοαγροτική επανάσταση της Βουλγαρίας! Ζήτω η ανεξάρτητη Μακεδονία και Θράκη!

Ζήτω η Ομοσπονδία των Βαλκανικών εργατοαγροτικών δημοκρατιών!

Ζήτω η Παγκόσμιος Προλεταριακή επανάσταση.

Αθήναι 3 Δεκεμβρίου 1924
Το Προεδρείο»

ΜΕΤΑ: Η ΜΗ ΑΜΦΙΣΒΗΤΟΥΜΕΝΗ 5η ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΚΕ ΤΟΥ 1949 (6 ΕΤΗ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΛΟΓΟ) ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΑ ΑΥΤΑ ΑΠΟΦΑΙΝΕΤΑΙ:

«Στη Βόρεια Ελλάδα ο μακεδόνικος (σλαβομακεδονικός) λαός τα έδωσε όλα για τον αγώνα και πολεμά με μια ολοκλήρωση ηρωισμού και αυτοθυσίας που προκαλούν τον θαυμασμόν. Δεν πρέπει να υπάρχει καμμιά αμφιβολία ότι σαν αποτέλεσμα της νίκης του Δ.Σ.Ε. και της λαϊκής επανάστασης, ο μακεδόνικος λαός θα βρει την πλήρη εθνική αποκατάσταση του, έτσι όπως τη θέλει ο ίδιος, προσφέροντας σήμερα το αίμα του για να την αποχτήσει. Παράλληλα το ΚΚΕ πρέπει ριζικά να βγάλει απ’ τη μέση όλα τα εμπόδια, να χτυπήσει όλες τις μεγαλοελλαδίτικες σωβινιστικές εκδηλώσεις και τα έργα που προκαλούν δυσαρέσκεια και δυσφορία μέσα στο μακεδονικό λαό και έτσι βοηθούν τους διασπαστές στην προδοτική δράση τους, ενισχύουν το έργο της αντίδρασης».
--------------------------------------

ΤΑ ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΤΑ ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

  Τα Τάγματα Ασφαλείας ιδρύθηκαν από την κατοχική κυβέρνηση Ράλλη τον Ιούνιο του 1943 με σκοπό να παίξουν ένα μεταβατικό ρόλο ανάμεσα στο τέλος της Κατοχής και την επιστροφή της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης. Ο εμπνευστής της ιδρύσεως τους δεν ήταν ο Ράλλης αλλά οι δημοκρατικοί βενιζελικοί αξιωματικοί Γονατάς και Πάγκαλος, οι οποίοι μακροπρόθεσμα απέβλεπαν στην δημιουργία ενός ένοπλου αντιβασιλικού σώματος που θα απέτρεπε τον βασιλιά από το να επιστρέψει στην Ελλάδα. Επειδή όμως οι Γερμανοί δεν εμπιστεύονταν τον Πάγκαλο, ανέθεσαν στο νεοδιορισμένο πρωθυπουργό Ράλλη την ίδρυσή τους.

 Αυτός ο αρχικά αντιβασιλικός χαρακτήρας των Τ.Α δεν κράτησε πολύ, διότι λειτουργούσε αποτρεπτικά για την ένταξη σε αυτά των βασιλοφρόνων αξιωματικών. Επίσης, το ενδεχόμενο της σύγκρουσης με την εξόριστη φιλοβασιλική ελληνική κυβέρνηση και κατ’επέκταση με τους Συμμάχους σε περίπτωση απόβασής τους, δεν ενθουσίαζε κανέναν.

 Στην αρχή η ίδρυση των Ταγμάτων προχωρούσε με αργούς ρυθμούς. Λίγοι εθελοντές προσήλθαν, ενώ και οι Γερμανοιταλοί δεν ήταν πρόθυμοι να τα εξοπλίσουν. Οι περισσότερες επιφυλάξεις ήταν από την ιταλική πλευρά. Μετά όμως από την συνθηκολόγηση και την αποχώρηση των Ιταλών, οι Γερμανοί τελικώς άρχισαν να τα εξοπλίζουν, αρνούμενοι όμως την ίδρυση Ταγμάτων στην Θεσσαλονίκη όπως αρχικά προβλεπόταν.

Παράλληλα, ο Ράλλης που ήταν παλιός βασιλόφρων προσήλκυσε βασιλικούς αξιωματικούς, καταργώντας έτσι τον αντιμοναρχικό χαρακτήρα των Ταγμάτων. Συγχρόνως διευκρινίστηκε ότι τα Τάγματα δεν θα στρέφονταν κατά των Συμμάχων σε περίπτωση απόβασης, ούτε βέβαια κατά των Γερμανών. Ο ρόλος τους θα ήταν καθαρά αντικομμουνιστικός.

  Τα Τ.Α λοιπόν δεν πολεμούσαν για την νίκη του Άξονα και των Γερμανών. Αυτό άλλωστε φαίνεται και από τον χρόνο της ίδρυσής τους. Ιδρύθηκαν όταν πλέον η τροπή του πολέμου είχε γυρίσει για τα καλά εις βάρος του Άξονα και μεγάλωσαν την δύναμή τους μες στο 1944 όταν πλέον ο πόλεμος είχε κριθεί και η αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα ήταν θέμα χρόνου.

 ‘Ηταν μεν συνεργαζόμενοι των Γερμανών, αλλά δεν απετέλεσαν μέρος του γερμανικού στρατού, γι'αυτό και δεν απεχώρησαν με τους Γερμανούς. Μαζί με τους Γερμανούς απεχώρησαν μόνο οι μικρές μονάδες ατάκτων του Πούλου και του Σούμπερτ που δρούσαν στην Μακεδονία.

 Η ακριβής ονομασία τους ήταν Τάγματα Ευζώνων (σε Αθήνα, Πάτρα, Αγρίνιο, Ναύπακτο). Στην νότια Πελοπόννησο και στην Εύβοια ιδρύονταν πρότυπα Τάγματα Χωροφυλακής, με πρωτοβουλία των ντόπιων. Γενικότερα επικράτησε η γενική ονομασία Τάγματα Ασφαλείας διότι αυτά τα ένοπλα σώματα πρακτικά υποκαθιστούσαν τον ρόλο των Σωμάτων Ασφαλείας, κυρίως της Χωροφυλακής.

Υπήρχαν πολλοί λόγοι για να ενταχθεί κάποιος στα Τ.Α. Οι αριστεροί αρέσκονται να πιστεύουν ότι σε αυτά πήγαιναν οι "προδότες". Αυτό όμως δεν λέει κάτι διότι οι αριστεροί προσπαθούν να βγάλουν "προδότες" όλους αυτούς που δεν ήταν τότε στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.
 Για να αντιληφθεί κανείς σωστά τους λόγους ένταξης Ελλήνων στα Τ.Α θα πρέπει να μελετήσει κάθε περιοχή ξεχωριστά, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητές της.

 Τα Τ.Α είχαν μεγάλο έρεισμα και απήχηση στην Πελοπόννησο. Αυτό συνέβη διότι είχαν προηγηθεί οι βίαιες επιθέσεις του ΕΛΑΣ το 1943 εναντίον της αντιστασιακής οργάνωσης Ελληνικός Στρατός και άλλων μικρότερων εθνικών αντιστασιακών ομάδων που είχαν ανέβει στον βουνό. Όλοι αυτοί διαλύθηκαν με την βία από τον ΕΛΑΣ, και παράλληλα έγιναν εκτεταμένες διώξεις εις βάρος των αντιφρονούντων (αυτοί ήταν "προδότες" και αντιδραστικοί κατά το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ). 

 Μοιραία ο λαός της Πελοποννήσου αντέδρασε και στήριξε τα Τ.Α, στα οποία εντάχθηκαν πρώην αντιστασιακοί που είχαν υποστεί επιθέσεις από τον ΕΛΑΣ (π.χ. Κοκκώνης, Στούπας, Προκοπίου κτλ) φίλοι και συγγενείς τους, (ο Λεωνίδας Βρεττάκος αδελφός του αντιστασιακού ίλαρχου Τηλέμαχου Βρεττάκου που δολοφονήθηκε απ΄τον ΕΛΑΣ)  συγγενείς θυμάτων του ΕΛΑΣ ή άνθρωποι που ήθελαν απλά να προστατευτούν από την αριστερή τρομοκρατία. Η λαϊκή απήχηση που είχαν τα Τ.Α στην Πελοπόννησο και η ολοένα αυξανόμενη δύναμή τους ήταν άλλωστε ένας απ’τους λόγους που κατέβηκε εκεί το καλοκαίρι του 1944 ο αρχικαπετάνιος του ΕΛΑΣ Άρης Βελουχιώτης.

Κάτι αντίστοιχο συνέβη  και με το Τάγμα Ευζώνων της Ναυπάκτου. Αυτό στελεχώθηκε από επιζήσαντες αντάρτες του 5/42 του Ψαρρού. Περίπου 100 εξ’αυτών με επικεφαλής τον ταγματάρχη Καπετζώνη που γλίτωσαν από την μανία του ΕΛΑΣ εντάχθηκαν στο Σύνταγμα Ευζώνων Πατρών και μετά πέρασαν στην Ναυπάκτο, όπου αποτέλεσαν και τον πυρήνα του νέο-ιδρυθέντος Τάγματος Ευζώνων τον Ιούνιο του 1944. Σε αυτό εντάχθηκαν και ντόπιοι αξιωματικοί που άνηκαν πρωτύτερα στον ΕΔΕΣ αναπτύσσοντας αντιστασιακή δράση. Μετά όμως από την διάλυση από τον ΕΛΑΣ των τμημάτων του ΕΔΕΣ στην Ναυπακτία -και γενικότερα στην Αιτωλοακαρνανία- αλλά και την διάλυση του 5/42 στην γειτονική Φωκίδα τον Απρίλιο του 1944, οι αξιωματικοί είχαν μείνει εκτεθειμένοι απέναντι στις εχθρικές διαθέσεις του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, και ο μοναδικός τρόπος αυτοπροστασίας τους ήταν τα Τάγματα Ασφαλείας.

 Στην Αθήνα, η βάση των Ταγμάτων ήταν η Φρουρά του Αγνώστου Στρατιώτη. Σταδιακά ιδρύθηκαν άλλα 3 Τάγματα. Αρχικά η κατάταξη ήταν εθελοντική. Επειδή όμως είχαν παρουσιαστεί αυθαιρεσίες από τυχοδιωκτικά περιθωριακά στοιχεία ή από εξαθλιωμένους ανθρώπους που εντάσσονταν για λόγους οικονομικούς, στην πορεία θεσπίστηκαν οι ατομικές προσκλήσεις.

 Εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι τα Τάγματα Ευζώνων της Αθήνας ίσως ήταν λιγότερο ποιοτικά από άποψη ανθρωπινού δυναμικού απ΄τα Τάγματα Ασφαλείας της επαρχίας.

 Ο λόγος πιθανότατα έχει να κάνει με το ότι στην Αθήνα ένας αντικομμουνιστής αντιστασιακός μπορούσε κάλλιστα να ενταχθεί σε μία από τις μικρές εθνικές αντιστασιακές οργανώσεις που δρούσαν στην πόλη. Αντιθέτως στην Πελοπόννησο ή στην Δυτική Στερεά, τα πρώην μέλη της εκτός-ΕΑΜ αντίστασης δεν είχαν άλλη επιλογή απ’τα Τάγματα. Αυτό σημαίνει ότι ενώ στην επαρχία ο κανόνας ήταν η ύπαρξη πρώην αντιστασιακών στα Τ.Α, στην Αθήνα αυτό δεν συνέβαινε. Οπότε μοιραία υπήρχαν περισσότερα περιθώρια δράσης για τυχόν αντικοινωνικά στοιχεία.

 Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι η αντικοινωνική συμπεριφορά ήταν ο κανόνας στα Τάγματα Ευζώνων της Αθήνας. Σημαίνει απλά ότι ήταν μία υπαρκτή κατάσταση, εν αντιθέσει με άλλες περιοχές της χώρας.

 Η γερμανοκρατούμενη Μακεδονία με τα εξοπλισμένα χωριά ήταν διαφορετική περίπτωση. Εκεί υπήρχε ο Εθνικός Ελληνικός Στρατός. Μία ένοπλη οργάνωση με χαλαρή συνοχή, που αποτελούταν από τις φρουρές διαφόρων εξοπλισμένων χωριών (κυρίως Πόντιων προσφύγων), αλλά και από πρώην μέλη της αντιστασιακής οργάνωσης ΠΑΟ που είχε διαλυθεί αρχές του 1944 απ’τα χτυπήματα του ΕΛΑΣ. Πολλοί -κυρίως αριστεροί- τους έλεγαν ταγματασφαλίτες, αφού τότε εχρησιμοποιείτο καταχρηστικά αυτός ο όρος για όλους όσους εξοπλίζονταν από τους Γερμανούς. Πρακτικά και ουσιαστικά όμως οι άντρες του ΕΕΣ δεν είχαν καμμία σχέση ούτε με τα Τάγματα Ευζώνων ούτε με τα Τάγματα Ασφαλείας της Πελοποννήσου.

Ο κάθε νοήμων αντιλαμβάνεται λοιπόν ότι αν δεν ήταν η διασπαστική δράση του ΕΛΑΣ που ήθελε να εξολοθρεύσει τις εθνικές αντιστασιακές οργανώσεις για να καταλάβει την εξουσία μεταπολεμικώς, τότε η προσπάθεια ίδρυσης των Τ.Α θα αποτύγχανε αφού δεν θα υπήρχαν Έλληνες πρόθυμοι να ενταχθούν σε αυτά. Η εμφυλιοπολεμική διασπαστική δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ήταν ο καλύτερος στρατολόγος για τα Τ.Α.

 Αυτό φάνηκε στην περίπτωση της Κρήτης. Η Κρήτη ήταν η μοναδική περιοχή της Ελλάδος όπου ο ΕΛΑΣ συνυπήρχε αρμονικά ή έστω σε καθεστώς αμοιβαίας ανοχής, με την ΕΟΚ (Εθνική Οργάνωση Κρητών). Στην Κρήτη λοιπόν όπου δεν υπήρχαν εκτεταμένες εμφύλιες συγκρούσεις κατά την Κατοχή, δεν ιδρύθηκαν Τάγματα Ασφαλείας.

 Βιβλιογραφία:

- "Πικρές αναμνήσεις 1941-44" του Βασίλειου Σταυρογιαννόπουλου

- "Η ζωή της Κατοχής και τα Τάγματα Ασφαλείας" του Βασίλειου Σταυρογιαννόπουλου

-"Κίτσος Μαλτέζος ο αγαπημένος των θεών" του Πέτρου Μακρή-Στάικου

- "Κατοχή - Η γερμανική πολιτική διοίκηση στην κατεχόμενη Ελλάδα 1941-44" του Αννίβα Βελλιάδη

-"Το χρονικό της Εθνικής Αντιστάσεως Πελοποννήσου 1941-45" του Ιωάννη Κοσσιώρη

- Περιοδικό Ιστορικά Θέματα, τεύχος 105, Αύγουστος 2011

http://istoriakatoxis.blogspot.com/2011/11/blog-post_28.html

Η Ομαδική Σφαγή στον Μελιγαλά

Η Ομαδική Σφαγή στον Μελιγαλά

Γράφει ο Γιάννης-2

Η κωμόπολη του Μελιγαλά, κτισμένη σ’ένα ύψωμα της άνω Μεσσηνίας, στο σταυροδρόμι των διαβάσεων Καλαμάτα-Πύργος, Καλαμάτα-Τρίπολη, και Κυπαρισσία-Τρίπολη, αλλά και σε ίση απόσταση από τα βουνά της Ιθώμης, του Ταϋγέτου και της ορεινής Ολυμπίας, είχε μεγάλη στρατηγική αξία στην Κατοχή. Γιά μιά περίοδο, οι σύμμαχοι ήθελαν να πείσουν τους Γερμανούς ότι οι κόλποι της Καλαμάτας και της Κυπαρισσίας ήταν πιθανοί προορισμοί απόβασης στα Βαλκάνια, ώστε να προωθήσουν τις δυνάμεις τους νοτιότερα στα Βαλκάνια. Από τον Μάϊο του 1941, οι Ιταλοί είχαν εγκαταστήσει στον Μελιγαλά πλήρη λόχο, και οι Γερμανοί μικρό απόσπασμα με πυροβόλα και ασυρμάτους. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, η Γερμανική φρουρά αυξήθηκε σημαντικά σε άνδρες (70-80) αλλά κυρίως σε βαριά όπλα που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από νεοφερμένες δυνάμεις, και διοικείτο από ταγματάρχη που γνώριζε την Ελληνική γλώσσα.

Ο Παναγιώτης Στούπας

Ένας από τους πρωταγωνιστές στα γεγονότα της Μεσσηνίας το 1943-44 ήταν ο ταγματάρχης Παναγιώτης Στούπας. Γεννηθείς το 1894 στο χωριό Λεύκη κοντά στους Γαργαλιάνους, είχε καταταγεί στο στρατό το 1914 να υπηρετήσει τη θητεία του, αλλά στη συνέχεια μονιμοποιήθηκε και το 1916 έλαβε τον βαθμό του ανθυπολοχαγού. Έλαβε μέρος στον πόλεμο της Μικράς Ασίας, και τραυματίστηκε τρεις φορές. Αποστρατεύθηκε το 1923 με τον βαθμό του υπολοχαγού ως βασιλόφρονας, αλλά πήρε τους βαθμούς του λοχαγού (1925) και του ταγματάρχη (1935) ως έφεδρος. Ως απόστρατος ζούσε στην Ξάνθη, και ησχολείτο με το εμπόριο ξυλείας. Έλαβε μέρος στον πόλεμο του ’40 ως εθελοντής, υπό τον μετέπειτα αρχηγό των ΤΑ στη νότια Πελοπόννησο, τον συνταγματάρχη Παπαδόγκωνα, διοικητή της Μεραρχίας Κρητών στην Ήπειρο που κατέλαβε την Τρεμπεσίνα.

Πολλοί Κρήτες στρατιώτες, που αποκόπηκαν στη Μεσσηνία μετά την κατάρρευση του μετώπου, κατέφυγαν στο χωριό του Στούπα γιά να τους βρει οικογένειες στην περιοχή να τους φιλοξενήσουν. Ο Στούπας, γυιός του ιερέως της Λεύκης παπα-Σπύρου, ήταν άνθρωπος ήπιων τόνων και αγαθού χαρακτήρος, αλλά σφόδρα αντικομμουνιστής. Ξεκίνησε την Αντιστασιακή του δράση με δική του Ομάδα ανταρτών στα βουνά της Μάλης, στην ορεινή Τριφυλία, μετά από πρόσκληση του Βρετανού ταγματάρχη Reed, συνδέσμου αξιωματικού του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Η Ομάδα του, με δύναμη γύρω στους 50 αντάρτες ήταν μέρος της μεγάλης Αντιστασιακής Οργάνωσης Ελληνικός Στρατός (ΕΣ). Με τη διάλυση του ΕΣ από τον ΕΛΑΣ, τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο 1943, ήρθε και το τέλος της Ομάδας του Στούπα, στην οποία αξίζει να σημειωθεί ότι τον Σεπτέμβριο 1943 είχαν καταταγεί και 27 Ιταλοί στρατιώτες από την φρουρά της Κυπαρισσίας. Ο Στούπας είχε έρθει σε επαφή και με τη διοίκηση του Ιταλικού Τάγματος που στάθμευε στους Γαργαλιάνους. Χωρίς την παρεμβολή του ΕΑΜ, ολόκληρο το Τάγμα θα πήγαινε σ’αυτόν, και οι Ιταλοί στρατιώτες δεν θα ρίχνονταν στον Ισθμό της Κορίνθου από τους Γερμανούς. Τελικά, οι 27 Ιταλοί στρατιώτες κατέληξαν στον ΕΛΑΣ, όταν διαλύθηκε η Ομάδα του Στούπα.

Ο Στούπας επέστρεψε στο χωριό του, παρά το γεγονός ότι κατά την διάλυση της Ομάδας του και γιά να αφεθεί ελεύθερος, είχε υποσχεθεί να παρουσιαστεί στο αρχηγείο του ΕΛΑΣ, στο Δυρράχι της Αρκαδίας. Με εντολή της Νομαρχιακής Επιτροπής Μεσσηνίας (ΝΕΜ) του ΕΑΜ, στις 10 Οκτωβρίου 1943, δυό λόχοι του ΕΛΑΣ, εφεδρικοί της περιοχής και Πολιτοφύλακες, κύκλωσαν τη Λεύκη να τον συλλάβουν. Εκείνος τους περίμενε με 10 περίπου συντρόφους του, που οι πιό πολλοί ήταν συγγενείς του . Στη μάχη που ακολούθησε, ο ΕΛΑΣ δολοφόνησε 3 συντρόφους του Στούπα (εκ των οποίων ο ένας, ο Χρήστος Μιχαϊλάκης, ήταν από τους εκ Κρήτης στρατιώτες του) που πίστεψαν τις υποσχέσεις των ανταρτών ότι δεν θα τους πειράξουν και παραδόθηκαν, και 3 αθώους χωριάτες. Ακόμη, έκαψαν το πατρικό σπίτι του Στούπα και άλλα 9 στο χωριό. Τα θύματα του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ ήταν 18-20 νεκροί και αρκετοί τραυματίες, τα περισσότερα από το χέρι του Στούπα, που η σκοπευτική του ικανότητα με το τουφέκι και το πιστόλι έχουν μείνει θρυλικές. Ένας που έπεσε από το χέρι του Στούπα ήταν ο απεσταλμένος της ΝΕΜ Γιάννης Δροσόπουλος ή Δρυνέας, που έφερε την εντολή της σύλληψης του Στούπα. Από τύχη -οι αντάρτες νόμισαν ότι αυτοκίνητα του Ερυθρού Σταυρού που έρχονταν από τα Φιλιατρά ήταν Γερμανοί- ο Στούπας ξέφυγε τραυματισμένος και κρυβόταν στους γύρω λόφους. Ο συνταγματάρχης Παπαδόγκωνας, που φαίνεται ότι τον εκτιμούσε ιδιαίτερα, βρισκόταν τότε στην Αθήνα όπου προετοίμαζε τα Τάγματα Ασφαλείας της Νοτίου Πελοποννήσου. Οργάνωσε από εκεί επιχείρηση με Γερμανούς που κατέβηκαν στη Λεύκη, πήραν τον Στούπα και τον έφεραν στην Αθήνα λίγο πριν από τα Χριστούγεννα του 1943.

Στα μέσα Μαρτίου 1944, ο Στούπας κατέβηκε σιδηροδρομικώς στην Καλαμάτα να οργανώσει Τάγμα Ασφαλείας στη Μεσσηνία. Είχε μαζί του και 80 περίπου άνδρες, όλους Μεσσήνιους και Κρήτες κυνηγημένους όπως και ο ίδιος από τη Μεσσηνία από το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ λόγω συμμετοχής τους σε άλλες οργανώσεις Αντίστασης. Εγκατέστησε τη βάση του ΤΑ στον Μελιγαλά, αλλά αργότερα εγκατέστησε φρουρές και σε 6 άλλες πόλεις και κωμοπόλεις της Μεσσηνίας. Στις 7 Απριλίου 1944, ένα τάγμα του ΕΛΑΣ επιτέθηκε στο ΤΑ του Στούπα, στον Μελιγαλά. Παρά την αρχική επιτυχία της, η επίθεση του ΕΛΑΣ τελικά αποκρούστηκε και μάλιστα χωρίς σημαντική βοήθεια από τη Γερμανική φρουρά. Αυτή είναι η μοναδική επίθεση του ΕΛΑΣ εναντίον βάσης ΤΑ πριν την απελευθέρωση, με την πιθανή εξαίρεση της επίθεσης στο Βαλτέτσι, αλλά εκεί οι ένοπλοι Βαλτετσιώτες δεν ανήκαν πραγματικά στο ΤΑ της Τρίπολης.

Η πρώτη αυτή μάχη του Μελιγαλά επηρέασε τα μετέπειτα γεγονότα ποικιλοτρόπως. Έδωσε στα ΤΑ μιά εσφαλμένη πεποίθηση δύναμης, που συνέβαλε στην απόρριψη του τελεσίγραφου παράδοσης στον ΕΛΑΣ αργότερα. Παρεκίνησε εκατοντάδες άνδρες της περιοχής να καταταγούν στο ΤΑ, και προκάλεσε το κυνηγητό του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ εναντίον των οικογενειών τους. Το δε ΤΑ Μελιγαλά, σε συχνές εξορμήσεις στη Μεσσηνία ελευθέρωσε τους κρατούμενους στα Στρατόπεδα Συγκέντωσης του ΕΑΜ στο Χαλβάτσου και στην Ποταμιά με 450 περίπου κρατούμενους (μεταξύ των οποίων πάνω από 10 μέλη της οικογένειας του Στούπα, ηλικίας από 1 έως 80 ετών), συνέλαβε πολλούς πολιτοφύλακες και μέλη του ΕΑΜ, και κατεδίωξε άλλους. Γενικά, η πρώτη μάχη στον Μελιγαλά βοήθησε να μεγαλώσει το χάσμα μεταξύ των δύο παρατάξεων στη Μεσσηνία.

Ερχόμαστε στον Σεπτέμβριο 1944. Οι Γερμανοί αποχωρούν από την Καλαμάτα και τον Μελιγαλά στις 5 του μηνός. Φυσικά, απεχώρησαν με όλη τους την άνεση. Ο ΕΛΑΣ είχε τότε στην Πελοπόννησο πάνω από 8.000 χιλιάδες αντάρτες, εκ των οποίων 6.000 νότια και δυτικά της Μεγαλόπολης, αλλά δεν κτύπησε πουθενά τις Γερμανικές μονάδες που συμπτύσσονταν. Η προσοχή του ΕΛΑΣ είχε ήδη στραφεί αποκλειστικά στα ΤΑ. Στη Μεσσηνία, πρώτα επιτίθεται και καταλαμβάνει την Καλαμάτα την 9η Σεπτεμβρίου. Την 13η, έρχεται η σειρά του Μελιγαλά που τον καταλαμβάνει το μεσημέρι της 15ης, ημέρα Παρασκευή. Οι αμυνόμενοι ήταν 800 περίπου ταγματασφαλίτες και 150 χωροφύλακες. Ο πληθυσμός της κωμόπολης ήταν τότε γύρω στις 3.000, αλλά είχε αυξηθεί σε τουλάχιστον 10.000 από κατοίκους της γύρω περιοχής που είχαν καταφύγει εκεί γιά προστασία από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ και την Πολιτοφυλακή του ΕΑΜ. Πολλοί είχαν φέρει μαζί τους και τα υπάρχοντά τους. Τα ζώα τους, και ότι μπορούσαν να μεταφέρουν από τα σπίτια τους. Κάτι που δεν είχε γίνει ποτέ στη Μεσσηνία από την εποχή του Ιμπραήμ! Αυτό είναι ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός. Πιστεύω ότι δείχνει επακριβώς το λόγο δημιουργίας των ΤΑ, που ήταν η προστασία μεγάλου μέρους του λαού από την τρομοκρατία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Μέχρι τώρα όμως δεν έχει αναλυθεί από κανέναν και πουθενά, σε όλες τις διαστάσεις του.

Τα θύματα της μάχης από τους αμυνόμενους και τους άμαχους ήταν γύρω στα 25. Οι άμαχοι νεκροί προήλθαν από τον βομβαρδισμό της πόλης με βαριά πυροβόλα όπλα από τον ΕΛΑΣ. Να σημειωθεί ότι το ΤΑ δεν ήταν πιά υπό την διοίκηση του Στούπα. Είχε φύγει ένα μήνα νωρίτερα γιά να δημιουργήσει το ΤΑ Γαργαλιάνων. Αυτός ήταν ο όρος των Γερμανών στρατηγών της Πελοποννήσου γιά να μην προβούν σε αντίποινα γιά τους 100 και πλέον στρατιώτες που είχαν χάσει από την ενέδρα του ΕΛΑΣ στου Μανούσου το Γεφύρι, μεταξύ Γαργαλιάνους και Χώρα, στις 19 Ιουλίου 1944. (Λεπτομέρειες γι αυτή την πτυχή της ιστορίας των ΤΑ στη Μεσσηνία υπάρχουν στο βιβλίο του Ιωάννη Μπουγά “Ματωμένες Μνήμες”).

Μετά την είσοδο των ανταρτών στην πόλη, ταγματασφαλίτες και άμαχοι διατάσσονται με χωνιά να αφήσουν τα σπίτια τους ανοικτά και να συγκεντρωθούν σε δύο σημεία. Στο Μπεζεστένι (την πανηγυρίστρα του Μελιγαλά), και στις “Μουριές του Δεληγιάννη”, στο κέντρο της πόλης. Ντόπιοι αντάρτες του ΕΛΑΣ και πολιτοφύλακες του ΕΑΜ, άγνωστο με τι κριτίρια, πέρνουν από εκεί ομάδες αιχμαλώτων διαφόρων μεγεθών, και τις μεταφέρουν στα γύρω χωριά. Στη Μερόπη (από την Ομάδα της Μερόπης προέρχονταν οι 18 που μεταφέρθηκαν στην Καλαμάτα και λυντσαρίστικαν στην κεντρική πλατεία την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου), στο Σολάκιο, στην Ανθούσα, στο Νεοχώριο, στην Οιχαλία, στη Σκάλα, αλλά και μακρύτερα μέχρι τη Μεσσήνη.

Όσους πήγαν στα χωριά, τους περισσότερους τους εκτέλεσαν την επομένη ημέρα, 16 Σεπτεμβρίου, συνήθως παρουσία “θεατών”. Στη Μερόπη τους αιχμαλώτους τους επισκέφθηκε ο ίδιος ο Βελουχιώτης με τους Μαυροσκούφηδες, και συμμετείχε σε ξυλοδαρμό τους με το καμουτσί του. Το ίδιο βράδυ, 27 ή 28 αιχμάλωτοι σφάγηκαν από τους Μαυροσκούφηδες και τα σώματά τους ρίχτηκαν σ’ ένα ξεροπήγαδο που τότε ανήκε στην οικογένεια Ανδριανόπουλου. Σ’ αυτούς που μεταφέρθηκαν στο Νεοχώρι ήταν και η οικογένεια ενός επιλοχία του ΤΑ, του Παναγιώτη Μπένου, που είχε σκοτωθεί σε μιά από τις συγκρούσεις στον ύψωμα του Προφήτη Ηλία του Μελιγαλά. Το ύψωμα άλλαξε τρεις φορές χέρια μεταξύ ΕΛΑΣ και ΤΑ. Στο Νεοχώρι ήταν η μητέρα του Μπένου, δυό νεαρές αδελφές του, και ο μικρότερος αδελφός του. Τις κοπέλλες τις γνώρισε μιά αντάρτισσα και τις βασάνισαν, δεμένες σε δυό καρέκλες, πριν τις αποτελειώσουν με το μαχαίρι, ενώ οι άλλοι κρατούμενοι και κάτοικοι παρακολουθούσαν. Στη μητέρα και τον μικρό γυιό της, τους χάρισαν τη ζωή. Σύμφωνα με μιά καταγεγραμμένη μαρτυρία, τη μητέρα την άφησαν ζωντανή γιά να υποφέρει, ενώ ο μικρός γλύτωσε γιατί με τη συμβουλή της μητέρας του έδωσε άλλο όνομα, κάποιας αριστερής οικογένειας. Να σημειωθεί ότι τα πτώματα όλων αυτών -περίπου 700, σύνολο- που δολοφονήθηκαν μακριά από τον Μελιγαλά δεν ρίχτηκαν στην Πηγάδα.

Πίσω στον Μελιγαλά, αυτούς που απέμειναν στις Μουριές του Δεληγιάννη τους φυλάκισαν γιά τη νύκτα σε δημόσια κτίρια της πόλης, και πολύ πρωΐ την επόμενη ημέρα τους οδήγησαν κι αυτούς στο Μπεζεστένι. Ενώ γίνονταν αυτά, είχαν αρχίσει και οι αυτοδικίες από αντάρτες του ΕΛΑΣ, οι οποίοι κατάγονταν από το Μελιγαλά ή την γύρω περιοχή, που γνώριζαν τους ταγματασφαλίτες και τους υποστηρικτές τους. Ένας, που σύμφωνα με πολλές επώνυμες μαρτυρίες, εκτέλεσε ιδιοχείρως ταγματασφαλίτες αλλά και πολίτες, τις πρώτες ώρες μετά την πτώση του Μελιγαλά και την επομένη, είναι ο καπετάνιος του ΕΛΑΣ Κώστας Κανελλόπουλος από το πλησίον χωριό Καλλιρόη, μετέπειτα ηγετικό στέλεχος του ΔΣΕ Πελοποννήσου.

Την είσοδο του ΕΛΑΣ στον Μελιγαλά ακολούθησε και καθολικό πλιάτσικο. Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ πέρνουν ρούχα, παπούτσια, τρόφιμα, και χρυσαφικά. Οι εφεδροΕΛΑΣίτες και τα μέλη και φίλοι του ΕΑΜ που ακολουθούν, πέρνουν τα πάντα, οτιδήποτε μπορεί να μετακινηθεί! Τους επόμενους μήνες οι περισσότεροι κάτοικοι του Μελιγαλά δεν είχαν κατσαρόλες να μαγειρέψουν, ούτε κουταλοπήρουνα να φάνε! Θύματα του πλιάτσικου ήταν οι κάτοικοι του Μελιγαλά, εκτός από τα μέλη και τους φίλους του ΕΑΜ, αλλά και όλοι αυτοί που είχαν καταφύγει στην πόλη από τα γύρω μέρη.

Στον Μελιγαλά σχηματίζεται Λαϊκή Επιτροπή, γιά να αποφασίσει την τύχη των χιλιάδων αιχμαλώτων που είναι πιά στοιβαγμένοι σαν ζώα στο Μπεζεστένι, την πανηγυρίστρα του Μελιγαλά. Οι πιό πολλοί άνδρες είναι ημίγυμνοι, μόνο με τα εσσώρουχα. Τις πρωϊνές ώρες του Σαββάτου, 16 Σεπτεμβρίου, απολύονται τα περισσότερα παιδιά, οι γυναίκες, και πολλοί ηλικιωμένοι. Κανείς δεν μπορεί να πει γιατί μερικά παιδιά, κορίτσια, και ηλικιωμένες γυναίκες και γέροντες, κρατήθηκαν. Το μεσημέρι φτάνει στο Μπεζεστένι, από το κέντρο της πόλης που είχε περάσει τη νύκτα, ο Άρης Βελουχιώτης συνοδευόμενος από τον Αχιλλέα Μπλάνα (Γ.Γ. του Πελοποννησιακού Γραφείου του ΚΚΕ) , τον Νίκο Μπελογιάννη (ειδικό απεσταλμένο του Γιώργη Σιάντου), τον Τάσσο Κουλαμπά (στέλεχος του ΚΚΕ στη Μεσσηνία), τους καπετάνιους του 8ου και 9ου συντάγματος του ΕΛΑΣ, και τους μαυροσκούφηδες συνοδούς του.

Ο Άρης βλέποντας ότι πολλοί από τους αιχμαλώτους ήταν ταγματασφαλίτες, γίνεται έξαλλος και υβρίζει χυδαία τους υπεύθυνους, γιατί προφανώς είχαν παραβεί την διαταγή του να εκτελούνται επί τόπου. Ο Γιάννης Καραμούζης, στέλεχος του ΕΑΜ Μεσσηνίας και μέλος της Λαϊκής Επιτροπής, ήταν παρών και γράφει: “ …τόσον ο Άρης όσον και ο Κουλαμπάς έβαλαν πόστα τα στελέχη του ΕΛΑΣ γιατί δεν “εξετελέσθησαν όλοι επί τόπου, αλλά τους έπιασαν ζωντανούς”…”. (σ.σ. Η υπογράμμιση δική μου. Δείχνει, ποιοί πραγματικά κρατούσαν τους αιχμαλώτους. Ο ΕΛΑΣ, όχι οι Επιτροπές του ΕΑΜ, όπως πολλοί υποστηρίζουν από τότε, εσφαλμένα ή γιά συσκότιση της αλήθειας).

Πριν από την επίθεση στην Καλαμάτα ο Άρης είχε στείλει στην 9η ταξιαρχία προφορική διαταγή, η οποία ουσιαστικά έλεγε:

- “Πας συλλαμβανόμενος ταγματασφαλίτης θα τουφεκίζεται επί τόπου”.

Ο Άρης επανέλαβε τη διαταγή του στη Λαϊκή Επιτροπή του Μελιγαλά, στο Μπεζεστένι.

Η διαταγή, που εκδόθηκε και γραπτώς, είναι η Ε.Π.Ε. 330 της ΙΙΙ Μεραρχίας του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου με την υπογραφή του Βελουχιώτη και ημερομηνία 15 Σεπτεμβρίου. Στο σχετικό απόσπασμα διαβάζουμε: “..Διά τελευταίαν φοράν διακηρρύσσομεν δημοσία ότι πας ανήκων εις τα Εθνοπροδοτικά Τάγματα, όστις ήθελε παραδοθή ημίν και παραδώση τον οπλισμόν του εντός 24 ωρών από της κοινοποιήσεως της παρούσης θα του εξασφαλισθή απολύτως η ζωή και η ελευθερία επανόδου εις την οικίαν του. Μετά την εκπνοήν της άνω προθεσμίας πας εξ αυτών συλλαμβανόμενος κατά την διάρκειαν της μάχης ή άλλως ένοπλος θα τυφεκίζεται επί τόπου”.

Σύμφωνα με τον μετέπειτα λοχαγό του ΔΣΕ, Κων. Παπακωνσταντίνου (Μπελά), ο γραμματέας του ΕΑΜ Μελιγαλά του είπε ότι την πρώτη ημέρα μετά τη μάχη, η Επιτροπή του Μελιγαλά είχε καταρτίσει μιά κατάσταση που περιείχε μόνο “60 περίπου αξιωματικούς, ταγματασφαλίτες και προσωπικότητες της πόλης γιά εκτέλεση”. Όταν την παρουσίασαν στον Βελουχιώτη, αυτός τους είπε:

-“Πρέπει να ερευνηθεί η περίπτωση κάθε ταγματασφαλίτη γιά να μην ξεφύγει κανένας που έχει διαπράξει έγκλημα, και ότι δεν πρέπει να κυριαρχούνται από συναισθηματισμό και μεγαθυμία”! (οι υπογραμμίσεις δικές μου).

Υπό τις συνθήκες που δόθηκε, είναι βέβαιο ότι η διαταγή του Άρη ερμηνεύθηκε ως:

- “Να τους εκτελέσετε όλους”!

Ο Καραμούζης γράφει: “…Ο Άρης και οι αντιπρόσωποι του κόμματος Κουλαμπάς και Ν. Μπελογιάννης είχαν πάρει την απόφασιν. Όλοι έπρεπε να εκτελεσθούν…”. Σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες, και ο ίδιος ο Βελουχιώτης δεν έφυγε με “άδεια χέρια” από το Μπεζεστένι. Όταν, μεταξύ των κρατουμένων, ανεγνώρισε τον χωροφύλακα Χαράλαμπο Κουτσόγιαννη από τη Στερεά Ελλάδα “..διέταξε έναν αντάρτη και τον πήρε…”!

Με απόφαση δυό Μεσσήνιων καπετάνιων του ΕΛΑΣ, του διοικητή του 8ου Συντάγματος Λακωνίας, ταγματάρχη Σωτήρη Ρουμπέα, και του επιτελάρχη της 9ης ταξιαρχίας, λοχαγού Σταύρου Νικολόπουλου, ορίσθηκε μιά διμοιρία του 1ου Τάγματος του 8ου Συντάγματος Λακωνίας του ΕΛΑΣ, γύρω στους 35 αντάρτες, από τα χωριά του Πάρνωνα, να μείνουν στον Μελιγαλά γιά να εκτελέσουν τους αιχμαλώτους. Μαζί με αυτούς συγκροτήθηκε και μιά Ομάδα 30 περίπου Πολιτοφυλάκων και εφεδροΕΛΑΣιτών από τον Μελιγαλά και την γύρω περιοχή. Επικεφαλής των δύο ομάδων εκτελεστών, της διμοιρίας του ΕΛΑΣ και των Πολιτοφυλάκων, τέθηκαν ο Γιώργος Μάντζαρης από τον Μελιγαλά, ο Νίκος Μητρόπουλος από το Κορυφάσσιο, και ο Δημήτρης Πιρπιρής από τους Γαργαλιάνους. (Στο βιβλίο του Ιωάννη Μπουγά υπάρχει αναφορά γιά το τέλος των δύο τελευταίων, την περίοδο της Λευκής Τρομοκρατίας, αλλά και λεπτομέρειες γιά τις αναφορές σ’αυτούς ως ήρωες από φιλοΕΑΜικές πηγές, που δείχνει το χάος που υπάρχει ακόμη μεταξύ των δύο “παρατάξεων” στην Ελλάδα γιά τον Εμφύλιο και γιά τα εγκλήματα της περιόδου).

Ο Σπύρος Ξιάρχος, που επίσης ήταν παρών και δικάστηκε ως συμμετέχων στις εκτελέσεις, γράφει: “…στο Μελιγαλά έχει μείνει μόνο μιά διμοιρία του 1ου τάγματος του 8ου συντάγματος (Λακωνία) η οποία χρησιμοποιείται ως εκτελεστικό απόσπασμα και δύναμη 30 περίπου πολιτοφυλάκων…”

Ο Παντελής Μούτουλας, που, γιά το έργο του “ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 1941-45”, συνέλεξε μαρτυρίες από ολόκληρη την Πελοπόννησο αναφέρει: “…Τις εκτελέσεις, κατά τη συνήθη τακτική του ΕΛΑΣ, ανέλαβε αντάρτικο τμήμα από άλλη περιοχή, γιά να μη μπορούν οι εκτελεστές να αναγνωριστούν μελλοντικά. Οι ενδείξεις οδηγούν σε μιά διμοιρία του 8ου Συντάγματος από μαχητές της περιοχής Κοσμά-Τσιταλίων-Ασωπού..”(σ.σ. Οι υπογραμμίσεις δικές μου).

Ο Γιάννης Καραμούζης γράφει γιά το ίδιο θέμα: “…συγκροτήθηκε από τμήματα του ΕΛΑΣ εκτελεστικό απόσπασμα, υπό την διοίκησιν του Γ. Μάντζαρη και του Ν. Μητροπούλου”.

Ενώ γίνονται αυτά, οι αυτοδικίες από αντάρτες και καπετάνιους του ΕΛΑΣ συνεχίζονται. Αιχμάλωτοι καλούνται ονομαστικά έξω από το Μπεζεστένι και εκτελούνται. Πιό συχνά σφάζονται, υπό απίστευτα φρικιαστικές συνθήκες. Το σύνολο των θυμάτων των αυτοδικιών υπολογίζονται σε 100-150, συμπεριλαμβανομένων αυτών της πρώτης ημέρας, αμέσως μετά την είσοδο του ΕΛΑΣ στον Μελιγαλά.

Η διαταγή του Βελουχιώτη γιά εκκαθάριση των κρατουμένων, είτε δόθηκε όπως την παρουσιάζει ο Μπελάς, είτε με την πιό δραματική, φρικτή μορφή της:

-“Γιατί τους φυλάτε ακόμη όλους αυτούς. Μαχαίρι”, όπως είπαν άλλοι, είχε την ίδια απήχηση στα μέλη της Επιτροπής. Αντί πλέον να κρίνουν ποιοί θα εκτελούνταν, ανέλαβαν να σχεδιάσουν την εκτέλεση όλων των κρατουμένων. Η Επιτροπή κάλεσε σύσκεψη να συζητήσει τον τόπο και τον τρόπο εκτέλεσης και ταφής των πτωμάτων. Τότε κάποιος έριξε την ιδέα να χρησιμοποιηθεί το μεγάλο φρεάτιο, η Πηγάδα, που είχε ανοιχτεί λίγα χρόνια πριν με πρωτοβουλία του ήδη νεκρού προέδρου της Κοινότητος του Μελιγαλά, Αλκιβιάδη Παπαδόπουλου*, σε αναζήτηση πηγής νερού γιά την Κοινότητα. Η Πηγάδα βρίσκεται βορειοδυτικά του Μελιγαλά, στα 2 περίπου χιλιόμετρα, προς το Νεοχώρι. Όταν είχε ανοιχτεί λίγια χρόνια νωρίτερα, το βάθος της Πηγάδας έφθανε τα 27-28 μέτρα, αλλά το 1944 λόγω προσχώσεων το βάθος της είχε περιορισθεί στα 16-17 μέτρα. Η διάμετρός της ήταν περίπου 8 μέτρα. (*Αυτό έγινε την 16η Σεπτεμβρίου στο Μπεζεστένι. Πρώτα βασανίστηκε μέχρι αναισθησίας, και εν συνεχεία λιθοβολήθηκε από τους άλλους κρατούμενους με εντολή “ανώνυμου”καπετάνιου από την περιοχή).

Στο Μπεζεστένι, οι κρατούμενοι -ταγματασφαλίτες και άμαχοι- χωρίστηκαν ανάλογα με τον τόπο καταγωγής τους. Οι Τοπικές Επιτροπές του ΕΑΜ από τα γύρω χωριά και τις κωμοπόλεις της άνω Μεσσηνίας κατέφθασαν εκεί. Ανάλογα την περίπτωση, έδιναν πληροφορίες γιά κρατούμενους, αν ήταν ταγματασφαλίτες (ημίγυμνοι όπως ήταν, δεν αναγνωρίζονταν πάντα από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ και την Επιτροπή), αν ήταν “αντιδραστικοί”, κλπ. Σε άλλες περιπτώσεις, άνθρωποι των Τοπικών Επιτροπών του ΕΑΜ επενέβαιναν γιά να προστατεύσουν άλλους συγχωριανούς τους. Ονόματα προσθέτονταν και αφαιρούνταν, ανάλογα με τις επί τόπου παρεμβάσεις στελεχών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ.

Πάλι από τον Ξιάρχο, αντιγράφουμε: “…Μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας επεκράτησε η άποψη ότι γιά την εκτέλεση καθενός ταγματασφαλίτη ευθυνόντουσαν οι συγχωριανοί του. Αυτό είναι κατά 95% αναληθές. Προσπάθειες συγγενών και χωριανών έγιναν μόνο γιά διάσωση και σε ορισμένες περιπτώσεις αυτές οι προσπάθειες απέδωσαν αλλά ο γράφων δεν έχει υπόψη του καμιά περίπτωση, δεν άκουσε ποτέ ότι κάποιος από κάποιο χωριό ζήτησε την εκτέλεση κάποιου.”

Αυτά που λέει ο Ξιάρχος, αντιστοιχούν άριστα στο πως βλέπουμε το ποτήρι το νερό: “μισοάδειο ή μισογεμάτο”.

Γιά το ίδιο θέμα ο Καραμούζης γράφει: “…οι πολιτικές οργανώσεις στο σύνολό τους ζητούσαν και επραγματοποιείτο η εκτέλεσις κάθε συγχωριανού των που ευρέθη στου Μελιγαλά. Είναι γεγονός ότι, πολλά άτομα, ενδιαφέρθησαν να σωθούν οι συμπατριώτες των ή μερικοί εξ αυτών. Πολλοί κατόρθωσαν και γλύτωσαν πολλούς. Γενικό φαινόμενον όμως και το σύνηθες ήτο, ότι οι οργανώσεις ησχολούντο με το να συλλέγουν ή να παρουσιάσουν στοιχεία “ότι τα άτομα του χωριού των ήταν υπεύθυνα γιά εγκλήματα και προδοτικές πράξεις”. Αυτό ήταν το γενικό πνεύμα…”. (σ.σ. οι υπογραμμίσεις στα ανωτέρω δύο κείμενα είναι δικές μου).

Σημειώνουμε εδώ ότι ενώ ο Ξιάρχος ομιλεί μόνο γιά ταγματασφαλίτες, ο Καραμούζης αναφέρεται σε κάθε έναν που βρέθηκε στον Μελιγαλά αιχμάλωτος, είτε ήταν ταγματασφαλίτης είτε άμαχος.

Με τη δικαιολογία της μετακίνησης σε άλλον τόπο φυλάκισης γιά να ανακριθούν, τα υποψήφια θύματα δένονταν συνήθως ανά δύο, αλλά και ανά τρεις, με σχοινί, σύρμα ή καλώδιο, και οδηγούνταν κατά μεγάλες ομάδες των 50-100 ατόμων, οι περισσότεροι φορώντας μόνον τα εσώρουχά τους και ξυπόλητοι, στο στόμιο της Πηγάδας. Εκεί, οι τυχεροί σφάζονταν “καθαρά”, και τα σώματά τους ρίχνονταν στην Πηγάδα. Πολλοί όμως, σύμφωνα με τις μετέπειτα μαρτυρίες των ιδίων των εκτελεστών, ρίχνονταν τραυματισμένοι αλλά ζωντανοί ακόμη στην Πηγάδα! Μερικοί, βασανίζονταν με ποικίλους τρόπους, πριν τελικά σφαγούν και ριχτούν στο βάραθρο.

Ο νεαρός τότε Γ.Μ. ήταν αυτόπτης μάρτυρας σε μερικές από τις κουστοδίες που έφυγαν από το Μπεζεστένι γιά την Πηγάδα. Ιδού τι αναφέρει στο βιβλίο του Ιωάννη Μπουγά:

“…Άρχιζε όμως να γεμίζει το Μπεζεστένι και ο τόπος γύρω από σκοτωμένους. Τότε σκεφτήκανε το πηγάδι που το είχε βγάλει ο μακαρίτης ο Πρόεδρος, ο Παπαδόπουλος, γιά να βρει νερό γιά τον Μελιγαλά. Άρχισαν τότε να τους παίρνουν από εδώ το Μπεζεστένι και να τους πηγαίνουν εκεί, 50-50, 100-100, 70, ανάλογα. Δεμένους με σύρμα. Σε τριάδες, δυάδες, όπως τύχαινε.

-Εσύ μπάρμπα Γ. είδες με τα μάτια σου τέτοια κουστοδία να τους πηγαίνουν γιά την Πηγάδα;

- Ναί, και βέβαια! Δεν τους περνούσανε από δώ (σ.σ. όχι από τον κεντρικό δρόμο του Μελιγαλά που γινόταν η συνέντευξη). Τους πηγαίνανε από κεί, τον άλλο δρόμο, του Τσίτουρα που τον λένε. Ήταν ο Γυμνασιάρχης, ο Παναγιώτης, τον εκτέλεσαν με το παιδί του. (σ.σ. φαίνεται ότι ο Δήμος Μελιγαλά ονόμασε τον δρόμο με το όνομα του νεκρού Γυμνασιάρχη). Τους πηγαίνανε δεμένους με το σύρμα. Οι περισσότεροι ήταν σχεδόν γυμνοί και ξυπόλητοι. Τα ρούχα τους και τα παπούτσια τα είχαν πάρει πριν να φύγουν από εδώ.

Πηγαίνοντας εκεί πέρα, στον τόπο της Πηγάδας, που τότε ήτανε κατηφορικό προς τα κάτω, τώρα είναι διαφορετικά, σταματούσανε στο πάνω μέρος σε μιά ελιά. Εκεί σταμάταγε η φάλαγγα. Κάτω ήταν το απόσπασμα. Ένας-ένας, άμα είχε τίποτε ρούχα του λέγανε “βγάλτα”. Τα αφήνανε εκεί στην ελιά. Μετά του λέγανε προχώρα εκεί κάτω. Πήγαινε εκεί κάτω ο άνθρωπος, τον εκτελούσανε. Οι άλλοι εδώ πάνω τα βλέπανε. Σκέψου ο τελευταίος τι έβλεπε μέχρι να έρθει η σειρά του. Εκεί λένε ότι τους ακούγανε να τραγουδάνε “έχε γειά καϋμένε κόσμε…” οι άνθρωποι.

Το χειρότερο ήταν αυτό. Που βλέπανε αυτοί που περίμεναν τι γινότανε στους πρηγούμενους. Άντε τώρα να είναι 50, 100, και να περιμένεις. Να βλέπεις εκεί κάτω άλλον να τον σφάζουν, άλλον να τον ντουφεκάνε, άλλον να του κόβουν το χέρι, …. Όλους, παιδιά, παπάδες….Αυτό ήταν απαράδεκτο πράγμα που έγινε. Και το πράγμα είναι ότι αυτοί που εκτελούσανε τον κόσμο γίνανε ήρωες. Εγώ δεν λέω, μπορεί και από αυτούς πέντε, δέκα, κάτι να έκαναν. Αλλά να σκοτώσουνε όλο τον κόσμο;

Θυμάμαι ήταν ένας εξάδερφος της μάννας μου απο του Κατσαρού, και τον σκότωσαν τελευταίο ώρα, με την τελευταία αποστολή. Παρ’ότι ψάχνανε άνθρωποι να τον βρούνε, να τον βγάλουνε, διότι ήταν αθώος, δεν είχε κάνει τίποτα αυτός…”

Ο ιερέας του Μελιγαλά Παν. Παπαδόπουλος, σε κείμενο που έγραψε λίγα χρόνια μετά τη σφαγή, και το οποίο περιέχεται στο βιβλίο του Ηλία θεοδωρόπουλου, περιγράφει πολύ παραστατικά την κατάσταση στο Μπεζεστένι, αλλά και το έγκλημα της Πηγάδας:

“……Οι εις Μπεζεστένι ευρισκόμενοι ήσαν εις την διάθεσιν του κάθε καπετάνιου, όστις πήγαινε μέσα και συνελάμβανε όποιον ήθελε της αρεσκείας του, όπως ο τσοπάνος διαλέγει εκείνο το σφακτό που θέλει να σφάξη, τον οδηγούσε έξω και τον εκτελούσε. Ακολούθως το τραγικώτερον που συνέβει και απαίσιον στον αιώνα ήτο δύο-δύο έδεναν από τα χέρια με καλώδιο με μόνον το υποκάμισον και το εσώβρακον στη γραμμή κατά ομάδας και τους οδηγούσαν στην ιστορικήν Πηγάδα. Τους έκοβαν, άλλων το κεφάλι, τα χέρια, την μύτην, δηλαδή τους κακοποιούσαν, τους εβασάνιζαν πρώτα επάνω εις ένα κορμόν συκιάς με μάχαιραν ή πέλεκυν και τους έρριπτον εις την Πηγάδα έως ότου εκκαθάριζον εκείνους που ήθελον”.(σ.σ.η υπογράμμιση είναι δική μου. Ο ιερέας ομιλεί γιά αυτοδικίες καπετάνιων (ανταρτών του ΕΛΑΣ), όχι πολιτών).

Ο ίδιος ο Άρης είδε τις πρώτες κουστοδίες να φεύγουν γιά την Πηγάδα, αφού υπάρχει η μαρτυρία του Πολιτοφύλακα Σπύρου Ξιάρχου ότι διέταξε την απελευθέρωση ενός ηλικιωμένου αιχμαλώτου που τον πήγαιναν δεμένο και ημίγυμνο μαζί με άλλους γιά εκτέλεση. Ο Ξιάρχος, συγκεκριμένα γράφει:

“…Σε μιά από τις πρώτες συνοδείες που πήγαιναν γιά εκτέλεση ήταν και ο γέρο-Γιάννης Λαντζούνης πατέρας του πρώην βουλευτή Μίμη Λαντζούνη. Ο Άρης βρέθηκε στη συμβολή ακριβώς του κεντρικού δρόμου που διασχίζει τον Μελιγαλά και του δρόμου Ζευγολατειό-Μελιγαλά-Σκάλα. Καθώς είδε το γέρο δεμένο στη γραμμή διέταξε να τον λύσουν και να τον αφήσουν να πάει στο σπίτι του. Ο Άρης ούτε γνώριζε ποιός ήταν αυτός που ελευθέρωσε, ούτε ρώτησε τ’όνομά του…” (σ.σ. η υπογράμμιση δική μου).

Ο Ξιάρχος επιβεβαιώνει έτσι γιά τη γενοκτονία του Μελιγαλά και τα εξής:

• τα θύματα δεν ήταν μόνον ταγματασφαλίτες αλλά και άμαχοι,
• οι φόνοι δεν ήταν τυχαίες αυτοδικίες, αλλά οργανωμένες εκτελέσεις,
• αυτές οι οργανωμένες εκτελέσεις, γίνονταν σε άλλο σημείο μακριά από το Μπεζεστένι (στην Πηγάδα),
• τις εκτελέσεις δεν τις έκαναν αδέσποτα στοιχεία της περιοχής, αλλά αντάρτες με την έγκριση του Βελουχιώτη. Σε διαφορετική περίπτωση, αυτός θα τις σταματούσε και θα ελευθέρωνε όλους που ήταν στην συνοδεία,
• ο Άρης παρέμεινε στον Μελιγαλά (και την γύρω περιοχή) έως αργά την 16η ή τις πρωϊνές ώρες της 17ης Σεπτεμβρίου, που άρχισαν να γίνονται οι οργανωμένες εκτελέσεις στην Πηγάδα.

Το σημείο στο οποίο ο Άρης συνάντησε την φάλαγγα, υποδηλώνει ότι αυτή ήταν μία από τις πρώτες που διέσχισαν την πόλη καθ’οδόν προς την Πηγάδα. Μετά από τις 2-3 πρώτες φάλαγγες, όλες οι επόμενες οδηγούνταν στην Πηγάδα περιμετρικά της πόλης. Ο Άρης, από τον Μελιγαλά έφυγε γιά την Καλαμάτα, και παραβρέθηκε στο λυντσάρισμα των 18 σημαντικών κρατουμένων από τον Μελιγαλά.

Η οργανωμένη σφαγή στην Πηγάδα κράτησε τέσσαρες ημέρες. Ξεκίνησε το Σάββατο, 16 Σεπτεμβρίου, και τελείωσε την Τετάρτη το μεσημέρι, 20 Σεπτεμβρίου.

Οι 30-40 τελευταίοι κρατούμενοι, πραγματικοί ζωντανοί νεκροί χωρίς νερό και φαγητό από την Πέμπτη το βράδυ ή την Παρασκευή το πρωΐ, αποφυλακίστηκαν σε μικρές ομάδες το ίδιο απόγευμα. Πιστεύω ότι αυτοί οι 30-40, ή είχαν προστατευθεί από κάποιους ή ήταν οι μόνοι τους οποίους κανένα στέλεχος του ΕΑΜ δεν τους υπέδειξε γιά εκτέλεση. Δεν γλύτωσαν όμως όλοι, γιατί κάποιοι εφεδροΕΛΑΣίτες και Πολιτοφύλακες δολοφόνοι καιροφυλακτούσαν ακόμη έξω από το Μπεζεστένι.

Στο βιβλίο του Ιωάννη Μπουγά υπάρχει η μαρτυρία του νεαρού τότε Δ.Μ. από το χωριό Τσουκαλέϊκα. Κρατούμενος στο Μπεζεστένι, ελευθερώθηκε λόγω της ηλικίας του και έφυγε από τον Μελιγαλά μαζί με τη μάννα του, με τη βοήθεια συγγενή τους που ανήκε στο ΕΑΜ:

“…Αρχίσανε οι εκτελέσεις.

Πενήντα-πενήντα, εκατό-εκατό.

Δεν σκοτώθηκε με ντουφέκι κανένας!

Όλοι με μαχαίρια, με τσεκούρια, και με κλαδεφτήρια!

Κουβάλησαν οι αντάρτες τον κόσμο όλο στην Πηγάδα.

Άρχισαν οι εκτελέσεις το Σάββατο, γύρω στις δέκα και μισή, και σταμάτησαν την Τετάρτη το μεσημέρι.

Εκεί ήταν και ο πατέρας μου και τα δύο μου αδέλφια, ο ένας 26 και ο άλλος 23 ετών.

Τον πατέρα μου, τον βγάλανε. Τον άφησαν την Τετάρτη το μεσημέρι στις 2 η ώρα.

Ήρθε εκεί που είμαστε με τη μάννα μου.

- Τα παιδιά τι γίνονται Α…….η; Ρώτησε η μάννα μου, όταν τον είδε.

- Τον Ν…..α, τον πήρε το Σάββατο ο Θύμιος (ένας από δω τα Τσουκαλέϊκα). Θα τον σκότωσε…. Δεν ξέρω…………

- Ο Θ……..ς έχει μείνει μέσα.

(σ.σ.Τις τελευταίες φράσεις ο αφηγητής τις λέει τόσο σιγά, που η φωνή του ακούγεται σαν ελαφρός απόηχος, σαν αναπνοή. Δεν θέλει να ταράξει τη μνήμη των αδελφών του. Αισθάνομαι πολύ άσχημα γιά τις μνήμες που του ξυπνώ. Αν πραγματικά έχουν ποτέ φύγει από κοντά του στα 64 χρόνια που πέρασαν).

Η μάννα μου σκέπασε το πρόσωπό της με τα χέρια της. Δεν έκλαψε……….

Ο πατέρας μου ζήτησε μόνο λίγο νερό.

Η μάννα μου το έφερε κάτι να φάει σ’ένα πιάτο. Δεν θυμάμαι τι ήταν. Δεν το ακούμπησε. Ήταν νηστικός κοντά μιά βδομάδα………….

Περιμέναμε μην φανούν τα αδέρφια μου, αλλά τίποτα.

Μάθαμε ότι τον Θ…….η τον άφησαν ελεύθερο από το Μπεζεστένι στις 4 η ώρα το απόγευμα (της Τετάρτης).

Βρέθηκε όμως μιά γνωστή έξω από το Μπεζεστένι και όταν τον είδε να βγαίνει τον σκότωσε.

Αυτά έγιναν…”

Οι απολογητές του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ, υποστηρίζουν ψευδώς ότι τα θύματα ήταν ταγματασφαλίτες και μόνο λίγοι άμαχοι, και ότι όλοι εκτελέστηκαν μετά τη μάχη σε μιά έκρηξη αυτοδικιών, σε αντίποινα όσων είχαν υποφέρει τα γύρω χωριά από αυτούς νωρίτερα. Τι είδους αντίποινα και αυτοδικίες όμως ήταν αυτές που είχαν θύματα ολόκληρες οικογένειες; Με θύματα μαθητές και μαθήτριες 16 και 17 ετών; Τι μπορεί να είχαν κάνει στα μέλη του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ οι μαθητές και οι μαθήτριες; Μεταξύ των θυμάτων μπορεί κανείς να διακρίνει εκατοντάδες περιπτώσεις που περισσότερα απο ένα μέλη μιάς οικογενείας εκτελέστηκαν.Τι ακριβώς έγκλημα μπορεί να έκαναν όλες αυτές οι οικογένειες του Μελιγαλά και των γύρω χωριών και κωμοπόλεων; Πόσο τυχαίο μπορεί να είναι ένα γεγονός με θύματα τόσες οικογένειες;

Σε όλες τις ΕΑΜικές πηγές αναφέρεται, αορίστως και χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία, ότι οι ταγματασφαλίτες του Μελιγαλά ήταν υπεύθυνοι εγκλημάτων. Βεβαιωμένη είναι η εκτέλεση από ταγματασφαλίτες του χωριού Λεύκη, κρυφά από το διοικητή του ΤΑ ταγματάρχη Στούπα, του μέλους της ΟΠΛΑ Γαργαλιάνων Γεωργίου Παυλέα. Φαίνεται ότι ο Παυλέας είχε κάποια εγκληματική δράση στην επίθεση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στη Λεύκη (την 10/10/1943), ή είχε κατηγορηθεί γιά κάτι τέτοιο. Επίσης, ο Σπύρος Ξιάρχος αναφέρει γύρω στα 15 ονόματα θυμάτων του Τάγματος από την περιοχή του Μελιγαλά, χωρίς να αναφέρει τίποτε γιά τη δράση τους και τις συνθήκες θανάτου τους. Αν γιά παράδειγμα, όλοι τους ή μερικοί απ’αυτούς, ήταν ένοπλα μέλη της ΟΠΛΑ που σκοτώθηκαν σε συμπλοκές με το ΤΑ ή σε δικές τους ενέδρες γύρω από τον Μελιγαλά;

Επειδή δεν έχω άλλες πληροφορίες γι αυτά τα 15 πρόσωπα, και μη θέλοντας να τα αδικήσω, δεν μπορώ να πω, πως και γιατί έχασαν τη ζωή τους. Αν σκοτώθηκαν σε σύγκρουση με το ΤΑ ή αν είχαν κάποια τρομοκρατική δράση εναντίον των οικογενειών των ταγματασφαλιτών, ή άλλων “αντιδραστικών” σύμφωνα με το ΕΑΜ, και εκτελέστηκαν γι αυτή τη δράση τους από το ΤΑ. Διότι δεν πρέπει να λησμονείται ότι σε όλη την περίοδο ύπαρξης του ΤΑ του Μελιγαλά, συνέχιζαν τη τρομοκρατική δράση τους η ΟΠΛΑ και η Πολιτοφυλακή του ΕΑΜ στη Μεσσηνία. Ο Κατοχικός Εμφύλιος δεν είχε σταματήσει ποτέ. Το ΤΑ Μελιγαλά είχε και αυτό αρκετούς νεκρούς και τραυματίες από ενέδρες του ΕΛΑΣ και της Πολιτοφυλακής του ΕΑΜ. Τα περισσότερα θύματα το ΤΑ του Μελιγαλά τα είχε στην ανατίναξη της αμαξοστοιχίας στο Ρούτσι τον Ιούλιο 1944, όταν επέστρεφε από την Τρίπολη.

Στη διάρκεια της μάχης του Σεπτεμβρίου, το ΤΑ κρατούσε όμηρους περίπου 300 μέλη του ΕΑΜ/ΚΚΕ και οικογενειών ανταρτών, υποτίθεται σαν ασφάλεια εναντίον επίθεσης του ΕΛΑΣ, και γιά να μην δράσουν εναντίον του ως πέμπτη φάλαγγα. Οι χώροι κράτησης ήταν το Μπεζεστένι με 200 περίπου φυλακισμένους, και μιά αποθήκη του τότε Μονοπωλείου στο κέντρο της πόλης με γύρω στα 100 άτομα.Το ΤΑ δεν πείραξε κανέναν από τους κρατούμενους, ούτε τους απείλησε, γιά να σταματήσει την επίθεση του ΕΛΑΣ. Τους φυλακισμένους στο Μπεζεστένι, τους ελευθέρωσαν οι αντάρτες όταν έπεσε η πόλη. Μεταξύ αυτών ήταν και η γιατρός των Γαργαλιάνων Νίτσα Γκριτζιώτη. Οι φρουροί που ήταν στην αποθήκη του Μονοπωλείου, άφησαν τους πιό πολλούς κρατούμενους που ήταν εκεί να φύγουν γιά τα σπίτια τους, όταν το κτίριο κτυπήθηκε από βλήμα των ανταρτών και έπιασε φωτιά η στέγη του. Σαν συμπέρασμα λοιπόν μπορούμε να πούμε απλά, η κατηγορία ότι οι ταγματασφαλίτες του Μελιγαλά είχαν ανοίξει ιδιαίτερους λογαριασμούς με τους κατοίκους της περιοχής, λόγω εγκλημάτων που είχαν διαπράξει, δεν έχει μεγάλη δόση αληθείας. Σε αντίθεση με τη μονάδα του Μελιγαλά, η μονάδα της Καλαμάτας, και αρχικά που λειτουργούσε ως ανεξάρτητο Τάγμα (Φεβρουάριος-Απρίλιος 1944), και μετά που έγινε λόχος του ΤΑ Μελιγαλά, δεν είχε πάντοτε την ίδια δίκαιη, ανθρώπινη, και προ παντός εθνική συμπεριφορά. Τον Ιούνιο 1944, σε δύο περιπτώσεις, και ως αντίποινα γιά το θάνατο Γερμανών, εκτέλεσε συνολικά 55 πολίτες! Ως αντίποινα γιά επιθέσεις εναντίον δικών του οπλιτών, εκτέλεσε στην Καλαμάτα 8-10 ακόμη πολίτες, σε διάφορες ημερομηνίες. Κάποιοι λοιπόν Μεσσήνιοι, ίσως είχαν λογαριασμούς να λύσουν με τους ταγματασφαλίτες της Καλαμάτας και τους αξιωματικούς τους που είχαν καταφύγει στον Μελιγαλά μετά την πτώση της Καλαμάτας. Τι λογαριασμούς όμως έλυναν όταν εκτελούσαν εκατοντάδες ανθρώπους που δεν είχαν σχέση με τους ταγματασφαλίτες της Καλαμάτας; Όταν εκτελούσαν παιδιά κάτω των 20 ετών, και γυναίκες και άνδρες 50, 60, 70, ακόμη και 80 ετών, που την περίοδο των γεγονότων του 1944 εθεωρούντο όλοι ηλικιωμένοι;

Πέραν της τεράστιας αναντιστοιχίας των αριθμών -75 με 80 θύματα γιά το ΕΑΜ/ΚΚΕ έναντι 1.700 από τα ΤΑ και τους άμαχους στον Μελιγαλά- προκύπτουν και πολλά άλλα ερωτήματα.Τι έγκλημα μπορεί να είχαν διαπράξει τα αδέλφια Παναγιώτης και Κωνσταντίνος Μακρής από τον Νερόμυλο, 14 και 16 ετών αντίστοιχα, που σφαγιάστηκαν στον Μελιγαλά; Γιατί θανατώθηκαν οι ιερείς, οι γιατροί και οι δικηγόροι, οι συμβολαιογράφοι, οι φαρμακοποιοί του Μελιγαλά και των γύρω κωμοπόλεων; Ήταν όλοι αυτοί ταγματασφαλίτες; Είναι δυνατόν; Μήπως πραγματικά μαρτύρησαν διότι απλά δεν είχαν γίνει μέλη του ΕΑΜ; Μήπως άλλοι σφαγιάστηκαν διότι κατέφυγαν στον Μελιγαλά γιά ασφάλεια, και αυτή μόνο η πράξη τους κατάταξε αυτόματα στους αντιπάλους του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ; Στην “αντίδραση”, όπως αποκαλούσαν τότε όποιον δεν συμφωνούσε μαζί τους, που έπρεπε να εκλείψει ώστε να εγκαθιδρυθεί, η “λαοκρατία”;

Μάλλον κάτι τέτοιο συνέβει στον Μελιγαλά!

Οι Μεσσήνιοι ηγέτες του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ, Φράγκος (Ακρίτας), Μιχαλόπουλος (Ωρίων), Στέλιος Διακουμογιαννόπουλος, Βασίλειος Μπράβος, Γεώργιος Δάλλας, κλπ., οι απεσταλμένοι του Σιάντου, Νίκος Μπελογιάννης, Αχιλλέας Μπλάνας, και Τάσσος Κουλαμπάς, και οι καπετάνιοι του ΕΛΑΣ, εφάρμοζαν το σχέδιό τους. Και το σχέδιο είχε δύο πτυχές. Πρώτον, την οριστική εξόντωση των ΤΑ ως αντίπαλου στρατιωτικού σχηματισμού, και δεύτερον την εξαφάνιση όλων εκείνων που είχαν χαρακτηρισθεί ως “αντίδραση” στη Μεσσηνία, και πού δεν είχαν εκτελεστεί μέχρι τότε λόγω της προστασίας τους από τα ΤΑ.

Γιά το ΕΑΜ/ΚΚΕ, όποιος εγκατέλειψε το χωριό του και κατέφυγε στον Μελιγαλά, ήταν “αντίδραση” και έπρεπε να εκλείψει γιά να έρθει η νέα τάξη πραγμάτων που πρέσβευε το ΕΑΜ/ΚΚΕ. Και τι αν αυτοί οι άνθρωποι ήταν φτωχοί γεωργοί και κτηνοτρόφοι, που είχαν δει τους γείτονές τους να σέρνονται στα στρατόπεδα του Χαλβάτσου ή της Μέλπειας από την ΟΠΛΑ, και έφυγαν γιά να μην έχουν την ίδια τύχη; Αυτή η πιθανότητα δεν μετρούσε τότε γιά τον Νίκο Μπελογιάννη, τον Θανάση Κλάρα και την ηγεσία του ΕΑΜ/ΚΚΕ Μεσσηνίας.

Διότι και αυτή η αλήθεια παραβλέπεται στις περιγραφές της τραγωδίας του Μελιγαλά. Ότι δηλαδή, η πλειοψηφία των εκτελεσθέντων δεν ήταν κάτοικοι της κωμοπόλεως. Ήταν από εκείνους που είχαν καταφύγει εκεί γιά προστασία από την ΕΑΜοκρατία. Στα θύματα περιλαμβάνονται δεκάδες πολυμελείς οικογένειες από τα γύρω χωριά. Η οικογένεια Αλιφέρη από τα Τσουκαλέϊκα με 7 θύματα, Γρουσουζάκου από το Πεταλίδι με 7 θύματα, Καστανά από το Νεοχώρι με 9 θύματα μεταξύ 16 και 50 ετών, Κουτσίκου από τη Μικρομάνη με 8 θύματα, Μυλωνά από το Νεοχώρι με 9 θύματα μεταξύ 20 και 70 ετών, Σγουμπόπουλου από τη Μερόπη με 5 θύματα από 24 έως 85 ετών. Όχι ότι ο Μελιγαλάς δεν είχε θύματα. Έχασε τουλάχιστον 300 κατοίκους του. Με πρώτους, τον 70 ετών πρόεδρό του, τον δικηγόρο Αλκιβιάδη Παπαδόπουλο, και τον 45-χρονο Γυμνασιάρχη του Παναγιώτη Τσίτουρα που εκτελέστηκε μαζί με τον γυιό του, φοιτητή. Αρκετές οικογένειες του Μελιγαλά – Γρίβα, Δέδε, Δρούτσα, Κυρκιλή, Λαντζούνη, Μανιάτη, Μπένου, κλπ.- έχασαν πάνω από ένα μέλος τους. Το Κοπανάκι είχε το λιγότερο 75 θύματα, το Διαβολίτσι 50, και τα μικρά χωριά Νεοχώρι και Μερόπη, 55 και 15 αντίστοιχα. Τουλάχιστον 60 χωριά και κωμοπόλεις της Άνω Μεσσηνίας είχαν πάνω από 10 θύματα. Άλλα θύματα ήταν από άλλα μέρη της Ελλάδος, τη Μάνη και την Κρήτη.

Το συμπέρασμα που προκύπτει αβίαστα είναι ότι μετά τη μάχη στον Μελιγαλά, μεταξύ Παρασκευής 15 και Τετάρτης 20 του μηνός Σεπτεμβρίου 1944, συντελέστηκε μιά γενοκτονία χωρίς προηγούμενο στην Ελλάδα! Η γενοκτονία αυτή είχε σχεδιαστές και φυσικούς αυτουργούς. Καμιά γενοκτονία δε συμβαίνει τυχαία, ούτε σε κενό. Υπάρχει πάντα σχεδιασμός. Έτσι και η γενοκτονία του Μελιγαλά είχε σχεδιαστεί πριν τη μάχη από συγκεκριμένους ανθρώπους και εκτελέστηκε γιά τους σκοπούς της παράταξης που υπηρετούσαν. Η γενοκτονία έγινε γιατί η ηγεσία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία της μάχης γιά να εξοντώσει μαζί με τους ταγματασφαλίτες και όλους αυτούς που είχαν καταφύγει στον Μελιγαλά, και τους οποίους γι’συτόν ακριβώς τον λόγο, τους θεωρούσε επικίνδυνους αντίπαλους.

Αντίθετα με τις κατηγορίες των απολογητών της Αριστεράς, η συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων δεν εκτελέστηκαν γι αυτά που είχαν κάνει, αλλά γι αυτά που δε δέχονταν να κάνουν. Η ηγεσία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ είχε πειστεί ότι τα θύματα δεν επρόκειτο να δεχθούν αδιαμαρτύρητα την επικράτηση του κομμουνισμού στην Ελλάδα. Αφού οι ταγματασφαλίτες είχαν προτιμήσει να πάρουν όπλα από τους Γερμανούς, αντί να προσχωρήσουν στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ, και στο μέλλον θα συνέχιζαν να είναι αντίπαλοί του. Αυτή ακριβώς η στάση τους υπέγραψε και τη θανατική τους καταδίκη!

Βέβαια, όλοι οι αντίπαλοι του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ δεν είχαν καταταγεί στα Τάγματα. Γιά τους επαγγελματίες, τους έμπορους, τους επιστήμονες, τους αξιωματικούς, και άλλες τοπικές προσωπικότητες, αρκούσε το γεγονός ότι παρέμειναν σε μιά “ταγματασφαλίτικη” πόλη, και δεν τάχθηκαν κάτω από τη σημαία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ, γιά να έχουν υπογράψει τη θανατική τους καταδίκη. Επί πλέον, με την εκτέλεση παρόμοιων ατόμων σε μιά μικρή επαρχιακή κοινωνία, το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ πίστευε ότι τρομοκρατεί τους υπόλοιπους κατοίκους. Ο καθένας μπορούσε να σκεφθεί με τρόμο: ”Αν δολοφονούν τον γυμνασιάρχη, τον βουλευτή, τον γιατρό, τον παπά, τον ταγματάρχη, τον έμπορο, θα λογαριάσουν εμένα τον κτηματία, τον εργάτη, τον κτηνοτρόφο”;

Υποστηρίζεται συνεχώς από τους απολογητές του φοβερού εγκλήματος, ότι οι αντάρτες του ΕΛΑΣ έφυγαν από τον Μελιγαλά αμέσως μετά τη μάχη, και δεν εκτέλεσαν κανένα. Τα πραγματικά όμως γεγονότα είναι τελείως διαφορετικά. Όλες ή τουλάχιστον 99% των αυτοδικιών -που αποτελούν μόνο ένα μικρό ποσοστό του συνόλου των δολοφονιών που έγιναν την ημέρα που έπεσε ο Μελιγαλάς και τις επόμενες- τις έκαναν αντάρτες του ΕΛΑΣ. Οι αντάρτες έκαναν και το ολικό πλιάτσικο στα καταστήματα και σε εκατοντάδες σπίτια της πόλης, πριν οι περισσότεροι φύγουν γύρω στο μεσημέρι της επόμενης ημέρας. Ο Μελιγαλάς ήταν στην απόλυτη κατοχή του ΕΛΑΣ. Ό,τι συνέβαινε εκεί, συνέβαινε διότι το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ το επέτρεπε, ή το είχε σχεδιάσει να γίνει έτσι! Αντάρτες από το 8ο σύνταγμα Λακωνίας παρέμειναν στον Μελιγαλά όταν ο μεγάλος όγκος του ΕΛΑΣ ανεχώρησε γιά τους Γαργαλιάνους. Αυτοί φρουρούσαν το Μπεζεστένι, αυτοί οδηγούσαν τις φάλαγγες των μελλοθανάτων από το Μπεζεστένι στην Πηγάδα. Και εκεί στην Πηγάδα, μερικοί από αυτούς του αντάρτες του ΕΛΑΣ από τον Πάρνωνα εκτελούσαν τα θύματα μαζί με πολιτοφύλακες της περιοχής του Μελιγαλά.

Η ευθύνη της γενοκτονίας ανήκει ολοκληρωτικά στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ, αφού τα θύματα ήταν αιχμάλωτοι του ΕΛΑΣ όταν θανατώθηκαν στην Πηγάδα, στο Μπεζεστένι ή οπουδήποτε αλλού στη γύρω περιοχή.Φυσικά, είτε αντάρτες ήταν οι δήμιοι, είτε πολιτοφύλακες, τις δολοφονίες τις έκαναν με την εντολή και την κάλυψη του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ. Χωρίς αυτή την κάλυψη -την οποία απεδείχθει ότι την είχαν και την έχουν ακόμη και σήμερα- κανείς κρατούμενος δεν θα εκτελείτο στον Μελιγαλά. Ούτε ταγματασφαλίτης, ούτε άμαχος. Το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ ήταν ικανό να εφαρμόζει σιδερένια πειθαρχία με το όπλο της τρομοκρατίας. Αν το ήθελε, ούτε μύτη δεν θα λυνόταν στον Μελιγαλά!

Εκτός από την ταυτότητα των εκτελεστών, η αριστερά δημιουργούσε πάντα σύγχυση και γιά δύο ακόμη στοιχεία της τραγωδίας του Μελιγαλά. Πρώτον, γιά την ταυτότητα των θυμάτων. Αν δηλαδή ήταν όλοι ταγματασφαλίτες ή και άμαχοι. Δεύτερον, γιά τον αριθμό των θυμάτων. Ο ακριβής αριθμός είναι άγνωστος. Η πλευρά των συγγενών των θυμάτων υποστηρίζει ότι ήταν πάνω από 1.000, και παραθέτει και πάνω από 1.000 ονόματα. Σε πολλές πηγές αναφέρεται ότι στο Μπεζεστένι ο Βελουχιώτης βρήκε πάνω από 2.000 κρατούμενους την 16η Σεπτεμβρίου. Στην ημερησία εφημερίδα των Αθηνών Εμπρός της 29ης Αυγούστου 1945, υπάρχει ανταπόκριση από την Τρίπολη γιά την τραγωδία του Μελιγαλά, στην οποία ο αριθμός των κρατουμένων πριν να αρχίσει η σφαγή εκτιμάται σε 2.720 βάσει των ανακρίσεων του εισαγγελέα Στυλιανέα του πλημμελειοδικείου Καλαμάτας.

Τα εκτελεστικά αποσπάσματα στην Πηγάδα εργάζονταν συνεχώς γιά τέσσαρεις ημέρες, από 17 έως 20 Σεπτεμβρίου, και υπολογίζεται ότι θανάτωσαν πάνω από 1.000 άτομα. Οι παλαιότεροι στον Μελιγαλά έλεγαν ότι μεταξύ 16 και 20 Σεπτεμβρίου έφυγαν από το Μπεζεστένι γιά την Πηγάδα 12 -15 κουστοδίες δεμένων. Πολλές πηγές αναφέρουν ότι σε κάθε κουστοδία οι αντάρτες είχαν δεμένα 50-100 θύματα. Με αυτά τα δεδομένα, τα θύματα της Πηγάδας υπολογίζονται σε 1.000. Αυτός ο αριθμός εκτελεσθέντων δίνεται και από μερικές ΕΑΜικές πηγές. Αν στην Πηγάδα εκτελέστηκαν 1.000 άτομα, το σύνολον των θυμάτων στην περιοχή του Μελιγαλά είναι πάνω από 1.700. Ομάδες αιχμαλώτων εκτελέστηκαν στα κοντινά χωριά, όπως αναφέρθηκε πριν. Μεμονωμένοι διαφυγόντες από τον Μελιγαλά εκτελέστηκαν σε διάφορα άλλα μέρη, μέχρι και το Δυρράχιο, τα Παραδείσια και τη Βυτίνα (π.χ. ο ανθυπολοχαγός Θεοφάνους). Τα ονόματα των θυμάτων δεν είναι μόνον εκείνα που είναι γραμμένα στο μνημείο της Πηγάδας. Είναι σκορπισμένα και σε νεκροταφεία της νοτιοδυτικής Πελοποννήσου, ενώ πολλών ίσως δεν είναι σημειωμένα πουθενά στην περιοχή. Γιά γραφειοκρατικούς λόγους, τα επόμενα χρόνια, θύματα του Μελιγαλά μπορεί να δηλώθηκαν ότι έχασαν τη ζωή τους σε άλλες τοποθεσίες.

Οι αριθμός των θυμάτων που έχει δοθεί από άλλους -χωρίς πάντα να προσδιορίζουν αν ομιλούν γι αυτούς που ρίχτηκαν στην Πηγάδα, ή όλους που εκτελέστηκαν στην περιοχή από το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ- κυμαίνεται δραματικά. Ο μικρότερος αριθμός δίδεται από έναν που κατηγορήθηκε ως εκτελεστής, τον Σπύρο Ξιάρχο που γράφει ότι 280-320 εκτελέστηκαν στην Πηγάδα και 400-440 ως σύνολο. Ο Γιάννης Καραμούζης γράφει: “..Γενικώς στου Μελιγαλά εξετελέσθησαν κατά διαφόρους τρόπους όχι λιγώτερα από 1200 άτομα”. Ο μεγαλύτερος αριθμός που έχει αναφερθεί είναι 3.500 από την ΔΙΣ. Το ΙΙ Γραφείο του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, στο δελτίο του υπ’αριθμό 9458, της 16ης Σεπτεμβρίου, γράφει: “…αφού συντρίψαμε την άμυνα 1.000 και παραπάνω Ράλληδων οι οποίοι διεκδίκησαν την πόλη σπίτι προς σπίτι 800 σκοτώθηκαν στη μάχη. Δικές μας απώλειες 60 νεκροί και 150 τραυματίες…”.Εδώ είναι προφανής η αναντιστοιχία στους αριθμούς των θυμάτων αμυνομένων και επιτιθεμένων, και η απουσία τραυματιών από τους ταγματασφαλίτες! Γιατί αν ο ΕΛΑΣ είχε 60 νεκρούς, οι αμυνόμενοι λογικά έπρεπε να έχουν μόνο 10-15! Και πραγματικά στη μάχη σκοτώθηκαν γύρω στους 15 ταγματασφαλίτες, και περίπου 10 άμαχοι.

Ο Στέφανος Σαράφης επίσης ομιλεί γιά 800 νεκρούς Ράλληδες (ταγματασφαλίτες), αλλά δεν λέει τίποτε γιά τις εκατοντάδες θύματα από τους άμαχους. Η Γερμανική Διοίκηση της Ομάδας Στρατιών Ε, σε δελτίο πληροφοριών της, της 19ης Σεπτεμβρίου, αναφέρει ότι “…από τους 1.300 άνδρες των δήθεν Τμημάτων Ασφαλείας φονεύθηκαν 800”. Το ίδιο νούμερο δίνει και η Βρετανική Force 133 στο δελτίο της, της 24ης Σεπτεμβρίου, όπου αναφέρει: “…Συμφώνως προς αναφορά του ΕΛΑΣ 1300 άνδρες των ΤΑ ενεπλάκησαν εις μάχην διά το Μελιγαλά την 15ην Σεπτεμβρίου εις την οποίαν 800 εφονεύθησαν, έναντι 60 φονευθέντων του ΕΛΑΣ και 30 τραυματισθέντων…”

Αριθμό θυμάτων μεταξύ 400 και 1000 αναφέρουν όλα σχεδόν τα βιβλία και οι δημοσιεύσεις που έχουν γραφεί από απολογητές του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ. Μερικοί αποφεύγουν τελείως να αναφέρουν αριθμό θυμάτων. Τα λίγα βιβλία της άλλης πλευράς, της αντιΕΑΜικής, γενικά δίνουν μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων. Στην ελληνική έκδοση της “Μαύρης Βίβλου του Κομμουνισμού” , σελ. 347, αναφέρεται: “…Στον Μελιγαλά, 1.400 άντρες, γυναίκες και παιδιά και περίπου 50 αξιωματικοί των ΤΑ σφαγιάστηκαν…”.

Ο Ιωάννης Μπουγάς υπολογίζει τα θύματα σε τουλάχιστον 1700. Σχετικά με την ταυτότητα των θυμάτων, γράφει: “Όλες οι φιλοΕΑΜικές πηγές ευθέως ή εμμέσως υποστηρίζουν ότι τα θύματα ήταν μόνο ταγματασφαλίτες ή κυρίως ταγματασφαλίτες. Η αλήθεια είναι ακριβώς το αντίθετο. Σύμφωνα με την έρευνά μου στα αρχεία του ΥΠΕΑ, στον Μελιγαλά έχασαν τη ζωή τους 47 αξιωματικοί του ΤΑ και 704 οπλίτες, σύνολο 751 άνδρες, συμπεριλαμβανομένων και των χωροφυλάκων. Αυτό σημαίνει, πρώτον ότι ο ΕΛΑΣ δολοφόνησε μετά τη μάχη περίπου 735 αξιωματικούς και οπλίτες του Τάγματος και της Χωροφυλακής. Δεύτερον, με το σύνολο των θυμάτων πάνω από 1.700, στο Μελιγαλά το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ δολοφόνησε και 1.000 περίπου αμάχους! Ακόμη και αν οι νεκροί ήταν μόνο 1.154, όσα τα ονόματα που έχει καταγράψει ο Ηλίας Θεοδωρόπουλος, σημαίνει ότι εκτός από τους 735 ταγματασφαλίτες, ο ΕΛΑΣ δολοφόνησε και 403 αμάχους. Όχι έναν μικρό αριθμό, με οποιοδήποτε μέτρο σύγκρισης!”

Κανονικά βέβαια, δεν θα έπρεπε να ασχολείται κανείς με τον αριθμό των θυμάτων. Δυστυχώς όμως, όπως όλοι οι εκτελεστές μαζικών εγκλημάτων ανά την υφήλιο, οι υπεύθυνοι της σφαγής του Μελιγαλά και οι απολογητές τους, προσπαθούν αφ’ενός να ελαττώσουν τον αριθμό των θυμάτων, και αφ’ετέρου να προσβάλλουν τον πατριωτισμό των θυμάτων τους. Και οι απολογητές δεν είναι μόνον κομματικά στελέχη της αριστεράς, αλλά συχνά και ακαδημαϊκοί άνθρωποι, όπως ο φοιτητής της Παντείου Πανεπιστημίου Γιώργος Πετρόπουλος, και οι καθηγητές του που δέχτηκαν τη διπλωματική διατριβή του το 2007, στην οποία μεταξύ άλλων γράφει: “…ο τόπος ο οποίος χρησιμοποιήθηκε για να συγκεντρωθεί ο μεγάλος αριθμός των νεκρών της μάχης, αλλά και των αντιποίνων που ακολούθησαν είναι η γνωστή Πηγάδα, που στα μετεμφυλιακά χρόνια αποτέλεσε τον τόπο σύμβολο της “αγριότητας των κομμουνιστών” ενταγμένη στο “εθνικόφρον” αφήγημα γιά τα χρόνια της Κατοχής.” (σ.σ. Η υπογράμμιση δική μου).

Προφανώς, ο νέος αυτός πολιτικός επιστήμων και οι καθηγητές του, πέραν του ότι έσφαλλαν (γιατί ο αριθμός των νεκρών ταγματασφαλιτών στη μάχη δεν ήταν μεγάλος όπως γράφει, ενώ ο ΕΛΑΣ έθαψε τους δικούς του νεκρούς στο νεκροταφείο, όχι στην Πηγάδα) αποκαλούν το οργανωμένο έγκλημα της απάνθρωπης σφαγής εκατοντάδων αιχμαλώτων κάθε ηλικίας “εθνικόφρον” αφήγημα!

Τελειώνω με μιά απορία ή ερώτηση γι αυτούς, σαν τους υπεύθυνους του Ιού της Ελευθεροτυπίας, που δικαιολογούν τη σφαγή του Μελιγαλά, ως αντίποινα και ανεξέλεγκτες αυτοδικίες εναντίον των ταγματασφαλιτών. Γιατί τότε δεν δικαιολογούν και τις αυτοδικίες και τα αντίποινα της άλλης πλευράς μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας, που, παρότι καταδικαστέα ακόμη και στο μέγεθος που έγιναν, ποτέ δεν πήραν τη μαζική μορφή του Μελιγαλά, των Γαργαλιάνων, της Πύλου ή της Καλαμάτας;

Μήπως γιά τους υπεύθυνους του Ιού και τον φοιτητή του Παντείου Πανεπιστημίου, και άλλους που σκέπτονται σαν αυτούς, έγκλημα στον Ελληνικό Εμφύλιο ήταν μόνον η δολοφονία οπαδών της Αριστεράς! Μήπως τα ανθρώπινα διακαιώματα, ο πόνος του βασανισμού, το αίμα των νεκρών, έχουν άλλη αξία ανάλογα με τα πολιτικά πιστεύω των θυμάτων;

Αυτά είναι τα πραγματικά γεγονότα της τραγωδίας του Μελιγαλά, χωρίς πάθος, αλλά και χωρίς ωραιοποιήσεις ή συγκαλύψεις. Είναι καιρός πιά, μετά από 65 χρόνια, όχι μόνο να γίνει το ανείπωτο έγκλημα γνωστό στο πραγματικό εύρος του, αλλά και αποδεκτό ιστορικά από όλους. Ιδιαίτερα από την ηγεσία της Αριστεράς και τους απολογητές των έργων της, που αρνούνται να παραδεχθούν τις φρικαλεότητες που διέπραξαν οι Οργανώσεις της ΟΠΛΑ, ΕΑΜ, ΕΛΑΣ στον Κατοχικό Εμφύλιο και τις δύο περιόδους της ΕΑΜοκρατίας και της Κόκκινης Τρομοκρατίας. Την Πρώτη περίοδο: “Σεπτέμβριος 1943 -Σεπτέμβριος 1944”, και την Δεύτερη: “Οκτώβριος 1944-Φεβρουάριος 1945”. Με κορυφαίο τους έγκλημα, τη μαζική εκτέλεση των κρατουμένων ταγματασφαλιτών και αμάχων το τετραήμερο 16-20 Σεπτεμβρίου 1944 στον Μελιγαλά!

Σ’αυτούς που θα δυσανασχετήσουν γιά την παρουσίαση της φριχτής αλήθειας μετά από 65 χρόνια, και θα σκεφθούν να αντιδράσουν με τις συνήθεις κατηγορίες: “καλλιεργεί το μίσος”, “είναι φασίστας”, “είναι ακροδεξιός”, έχω μιά απλή απάντηση.

-“Τίποτε από αυτά δεν ισχύει, αλλά ούτε έχουν και καμιά σημασία. Σημασία έχουν τα τραγικά γεγονότα καθ’ εαυτά και αν καταγραφή τους είναι σωστή, όχι ο συγγραφέας. Στα γεγονότα ας επικεντρώσουν την προσοχή τους οι αναγνώστες που ενδιαφέρονται γιά την Ιστορία αυτής της τραγικής περιόδου”.

Είτε το θέλουμε είτε όχι, ο Μελιγαλάς με την Πηγάδα του είναι μέρος της ιστορίας μας, και μόνο όταν τη γνωρίζουμε, γνωρίζουμε και ποιοί είμαστε!

Κύρια Βιβλιογραφία

1. ΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, “Η ΠΗΓΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΛΙΓΑΛΑ”, Αθήνα, 2001
2. ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΜΟΥΖΗΣ, “ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΔΟΤΕΣ ΣΤΟ ΜΩΡΙΑ”, Τρίπολις 1950,
3. ΓΡΗΓ. ΚΡΙΜΠΑΣ, “Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΜΕΣΣΗΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΓΥΡΩ ΝΟΜΟΥΣ”, 1985
4. ΤΑΣΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, ΔΗΜ. ΤΡΙΜΗΣ, ο Ιός της Κυριακής, Η Ελευθεροτυπία, 11/9/2005.
5. ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΟΥΤΟΥΛΑΣ,”ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 1941-45”, Βιβλιόραμα, 2004,
6. ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΠΟΥΓΑΣ, “ΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΜΝΗΜΕΣ 1940-45”, ΕκδόσειςΠελασγός, 2009
7. ΣΠΥΡΟΣ ΞΙΑΡΧΟΣ, “Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΛΙΓΑΛΑ”, 1982
8. ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, “Τα Τάγματα Ασφαλείας στην Πελοπόννησο”, Διπλωματική Εργασία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα, 2007

(Σημείωση) Τα περισσότερα στοιχεία τα πήρα από το καινούργιο βιβλίο του Ιωάννη Μπουγά, στο οποίο υπάρχει πλήρης περιγραφή της τραγωδίας, με πολλά νέα στοιχεία και εκτενή αναφορά στην μέχρι τώρα βιβλιογραφία.

Αναδημοσίευση από http://panosz.wordpress.com/2009/09/11/civil_war-23/